Có những bất an trong đời không tự nhiên mà có. Nhiều khi, tâm ta không yên vì đã từng nói một lời làm người khác tổn thương, làm một việc khiến ai đó đau lòng, hoặc sống chỉ nghĩ cho mình mà quên mất cảm nhận của người khác. Muốn cuộc đời thật sự bình an, trước hết ta cần học cách sống sao cho đừng vì mình mà ai phải khổ thêm.
Ai trong chúng ta cũng mong được bình an. Ta cầu cho gia đình yên ổn, công việc thuận lợi, thân tâm nhẹ nhàng, cuộc đời ít sóng gió. Nhưng đôi khi, ta chỉ mong bình an đến với mình mà quên tự hỏi: mình có đang làm cho người khác bất an không?
Nếu ta thường xuyên nói lời cay nghiệt, gieo nghi ngờ, làm tổn thương người thân, sống ích kỷ, chỉ nghĩ đến phần lợi của mình, thì dù có cầu bình an bao nhiêu, trong lòng vẫn khó thật sự yên ổn. Bởi bình an không thể lớn lên trên nền tảng của sự tổn hại.
Dưới góc nhìn Phật giáo, muốn có quả lành thì phải gieo nhân lành. Muốn tâm mình nhẹ, trước hết đừng tạo thêm những điều khiến mình hổ thẹn, day dứt và làm người khác đau khổ.
Một lời nói cũng có thể làm người khác bất an
Có những nỗi đau không đến từ việc lớn lao, mà đến từ một câu nói vô tâm. Một lời trách móc nặng nề có thể làm cha mẹ buồn. Một câu mỉa mai có thể khiến người bạn đời tổn thương. Một lời chê bai có thể làm con trẻ mất tự tin. Một bình luận ác ý trên mạng có thể khiến một người xa lạ đau lòng cả ngày.
Nhiều khi ta nói xong rồi quên, nhưng người nghe lại mang theo rất lâu. Ta chỉ nghĩ mình “nói cho hả giận”, nhưng người khác có thể vì lời ấy mà mất ngủ, mặc cảm, buồn tủi.
Người học Phật cần cẩn trọng với lời nói của mình. Trước khi nói, hãy tự hỏi: lời này có cần thiết không? Có đúng không? Có làm người kia đau thêm không? Có cách nào nói nhẹ hơn không?
Một người biết giữ lời nói là người đang gieo bình an cho chính mình và cho người khác.
Đừng để sự ích kỷ của mình trở thành nỗi khổ của người khác
Trong đời sống, có những người làm người khác khổ không phải vì họ quá xấu, mà vì họ chỉ quen nghĩ cho mình. Muốn người khác hiểu mình, nhưng không chịu hiểu người khác. Muốn được yêu thương, nhưng lại không biết trân trọng. Muốn được tha thứ, nhưng lại dễ làm tổn thương. Muốn mình được yên, nhưng lại gây xáo trộn cho cuộc sống của người khác.
Khi sống chỉ theo cảm xúc và mong muốn của bản thân, ta dễ vô tình trở thành nguyên nhân khiến người khác bất an. Trong gia đình, một người nóng giận có thể làm cả nhà căng thẳng. Trong công việc, một người thiếu trách nhiệm có thể khiến nhiều người vất vả. Trong tình cảm, một người không chân thành có thể để lại vết thương rất sâu cho người đã tin mình.
Bình an không phải là muốn gì làm nấy rồi mong không ai trách. Bình an thật sự bắt đầu từ một đời sống có trách nhiệm với lời nói, hành động và ảnh hưởng của mình lên người khác.
Không làm khổ người cũng là một cách tu
Nhiều người nghĩ tu là phải làm điều gì lớn lao: tụng thật nhiều kinh, đi chùa thật nhiều, làm thật nhiều việc thiện. Những điều ấy đều đáng quý nếu xuất phát từ tâm chân thành. Nhưng có một cách tu rất gần gũi mà ai cũng có thể thực tập mỗi ngày: đừng làm khổ người khác vì mình.
Đừng vì nóng giận mà nói lời làm đau. Đừng vì tham lợi mà lừa dối. Đừng vì tự ái mà cố chấp. Đừng vì vui nhất thời mà gieo tổn thương lâu dài. Đừng vì muốn mình nhẹ mà đẩy gánh nặng sang người khác.
Tu là khi ta biết dừng lại trước một hành động sai. Tu là khi ta có thể thắng được cơn giận trong lòng. Tu là khi ta chọn nói lời tử tế dù đang không vui. Tu là khi ta không lợi dụng lòng tốt của người khác. Một ngày không làm ai đau khổ thêm, đó đã là một ngày có phước.
Tâm mình sẽ nhẹ khi sống không hổ thẹn
Có những người bên ngoài có vẻ thành công, nhưng trong lòng không yên vì đã làm nhiều điều trái với lương tâm. Có những người được lợi phần mình, nhưng lại phải sống với sự day dứt vì biết mình từng khiến ai đó tổn thương. Ngược lại, có người sống đơn giản, không nhiều danh lợi, nhưng ngủ rất yên vì họ không cố ý làm hại ai.
Sự bình an sâu nhất không đến từ việc ta có nhiều thứ, mà đến từ việc ta có thể nhìn lại một ngày đã qua và thấy lòng mình không quá hổ thẹn.
Ta có thể chưa hoàn hảo. Có thể vẫn có lúc vụng về, nóng nảy, sai lầm. Nhưng nếu biết nhận lỗi, biết sửa mình, biết không tiếp tục gieo khổ cho người khác, thì tâm sẽ dần nhẹ hơn.
Người sống biết nghĩ cho người khác không phải lúc nào cũng được đời đáp lại ngay. Nhưng trước hết, họ có được một điều rất quý: sự yên ổn trong chính lương tâm mình.
Muốn bình an, hãy gieo bình an
Nếu muốn được người khác nói với mình bằng lời nhẹ nhàng, hãy tập nói lời nhẹ nhàng trước. Nếu muốn được tôn trọng, hãy biết tôn trọng người khác. Nếu muốn được yêu thương chân thành, hãy đừng đem sự giả dối đối đãi với ai. Nếu muốn cuộc đời bớt khổ, hãy bắt đầu bằng việc đừng làm cho đời ai khổ thêm vì mình.
Mỗi người đều đang mang trong lòng những nỗi mệt mỏi riêng. Vì vậy, nếu không thể giúp ai vui hơn, ít nhất đừng làm họ buồn thêm. Nếu không thể nâng đỡ ai, ít nhất đừng xô họ ngã. Nếu không thể chữa lành vết thương cho người khác, ít nhất đừng trở thành nguyên nhân tạo thêm vết thương. Đó là lòng từ bi rất thực tế trong đời sống hằng ngày. Đó là lòng từ bi rất thực tế trong đời sống hằng ngày.
Bình an bắt đầu từ một tâm không muốn làm hại ai
Câu nói “Muốn cuộc đời mình được bình an thì phải nhớ đừng làm cho ai phải đau khổ, bất an vì mình” là một lời nhắc rất sâu. Bình an không chỉ là điều ta mong cầu cho riêng mình, mà còn là điều ta cần biết gieo vào cuộc đời người khác.
Khi ta sống tử tế hơn, lời nói hiền hơn, hành động có trách nhiệm hơn, biết nghĩ đến cảm nhận của người khác hơn, thì chính tâm ta cũng được nhẹ nhàng hơn. Bởi một người không gieo khổ đau sẽ bớt phải sống trong day dứt. Một người không cố ý làm hại ai sẽ có nhiều cơ hội sống an ổn với chính mình.
Cuộc đời vốn đã có nhiều mỏi mệt. Đừng để sự vô tâm của mình làm ai phải đau thêm. Hãy sống sao cho sự có mặt của mình đem lại chút bình yên, chút tin tưởng, chút ấm áp cho những người chung quanh.
Vì sau cùng, muốn nhận bình an, ta phải biết gieo bình an. Muốn đời mình bớt khổ, trước hết hãy đừng làm cho ai phải khổ vì mình.
Tuệ tâm
