Trong đời sống tu tập, nhiều Phật tử có thói quen hồi hướng sau khi tụng kinh, niệm Phật, trì chú hoặc thực hiện những việc thiện. Đây là một thực hành quen thuộc trong nhiều truyền thống Phật giáo.
Nhưng hồi hướng có ý nghĩa gì? Tại sao sau khi làm một việc lành, chúng ta lại phát nguyện hướng công đức ấy đến cha mẹ, người thân và tất cả chúng sinh?
Trước hết, cần hiểu rằng hồi hướng không đơn giản là một lời đọc theo nghi thức. Đó còn là cách người tu học mở rộng tâm nguyện, không chỉ nghĩ đến lợi ích riêng của bản thân mà còn mong muốn những điều tốt đẹp được lan tỏa đến mọi người.
Thông thường, khi làm được một việc tốt, con người dễ khởi lên tâm tự hào về bản thân. Chúng ta có thể nghĩ rằng mình đã làm được nhiều việc hơn người khác, đã đóng góp nhiều hơn hoặc xứng đáng được kính trọng hơn.
Nhưng nếu biết hồi hướng bằng tâm chân thành, chúng ta sẽ có cơ hội nhìn lại động cơ của mình. Làm việc thiện không phải để khoe khoang, không phải để mua lấy danh tiếng và cũng không phải để nuôi dưỡng sự hơn thua. Điều đáng quý là phát tâm làm điều tốt bằng sự tự nguyện, trong sáng và mong muốn lợi ích được lan tỏa.
Chẳng hạn, sau một thời niệm Phật, chúng ta có thể phát nguyện đem thiện tâm ấy hướng đến cha mẹ, cầu mong cha mẹ được bình an, khỏe mạnh và có duyên lành với Phật pháp. Sau khi giúp đỡ một người khó khăn, chúng ta có thể phát tâm mong họ sớm vượt qua nghịch cảnh, có thêm điều kiện xây dựng cuộc sống tốt đẹp. Sau khi tham gia một hoạt động thiện nguyện, chúng ta có thể mong những người được giúp đỡ nhận được lợi ích thiết thực.
Đặc biệt, hồi hướng không nên bị hiểu thành một cách bảo đảm rằng chỉ cần đọc lời hồi hướng thì mọi người thân sẽ lập tức hết bệnh, hết khổ hoặc chắc chắn được thay đổi hoàn cảnh. Mỗi người vẫn cần tạo nhân lành, sống có trách nhiệm và nỗ lực thực hành những điều thiện trong khả năng của mình.
Nếu hồi hướng cho cha mẹ, bên cạnh lời nguyện, chúng ta hãy thực sự quan tâm và phụng dưỡng cha mẹ. Nếu hồi hướng cho người đang đau bệnh, hãy tìm cách thăm hỏi, động viên hoặc hỗ trợ khi có thể. Nếu hồi hướng cho tất cả chúng sinh, hãy bắt đầu bằng việc không sát hại, không làm tổn thương và biết giúp đỡ những người đang ở gần mình.
Như vậy, hồi hướng không chỉ là một lời nguyện sau thời khóa tu tập, mà còn có thể trở thành động lực để chúng ta sống có trách nhiệm và từ bi hơn.
Một người càng thực hành Phật pháp càng cần học cách mở rộng lòng mình. Đừng chỉ mong bản thân được bình an mà quên đi những người đang đau khổ. Đừng chỉ cầu phước cho gia đình mình mà thiếu sự cảm thông với những gia đình khác. Hãy biết vui trước điều thiện của người khác và mong những điều tốt đẹp được lan tỏa khắp nơi.
Làm một việc thiện đã đáng quý, biết hồi hướng với tâm rộng lớn lại càng nhắc nhở chúng ta không sống ích kỷ trong những điều tốt đẹp mình đã tạo nên. Hãy để mỗi công phu tu tập trở thành một hạt giống của lòng từ bi.
Sau mỗi thời kinh, mỗi câu niệm Phật hay mỗi việc thiện, hãy dành một chút thời gian phát khởi tâm nguyện chân thành. Nguyện cho bản thân biết sống thiện lành hơn, gia đình được an ổn, người đang đau khổ có thêm duyên lành vượt qua nghịch cảnh và tất cả chúng sinh đều có cơ hội hướng đến những điều tốt đẹp.
Cư sĩ Long Khả Nam
