Có những ngày chúng ta thức dậy với rất nhiều nỗi lo. Công việc chưa hoàn thành, tiền bạc còn thiếu trước hụt sau, gia đình có chuyện không vui, những dự định trong tương lai vẫn chưa biết sẽ đi về đâu. Thân tuy đang ở hiện tại nhưng tâm lại bị kéo về những chuyện đã qua hoặc chạy theo những điều chưa xảy đến.
Càng suy nghĩ, chúng ta càng mệt mỏi. Càng cố gắng tìm cách kiểm soát mọi thứ, tâm đôi khi lại càng bất an. Có những chuyện chưa xảy ra nhưng chúng ta đã lo sợ trước, có những việc đã qua không thể thay đổi nhưng chúng ta vẫn mãi tiếc nuối.
Trong giáo lý Phật giáo, chánh niệm là sự nhận biết rõ ràng những gì đang diễn ra nơi thân và tâm, không để mình hoàn toàn bị cuốn theo những suy nghĩ, cảm xúc một cách thiếu tỉnh thức.
Một trong những phương pháp thực tập đơn giản là trở về quan sát hơi thở.
Khi cảm thấy căng thẳng, hãy tạm dừng công việc, ngồi xuống nơi yên tĩnh và nhẹ nhàng nhận biết hơi thở vào, hơi thở ra. Không cần cố gắng ép hơi thở phải dài hay ngắn, cũng không cần tìm cách xua đuổi mọi suy nghĩ. Chỉ cần biết mình đang thở, đang có mặt trong giây phút này.
Khi một ý nghĩ lo lắng xuất hiện, hãy nhận biết nó. Khi tâm nhớ về chuyện buồn, hãy biết rằng mình đang nhớ về chuyện buồn. Khi cảm giác nóng giận khởi lên, hãy nhận diện cơn giận thay vì lập tức hành động theo nó.
Thực tập như vậy không có nghĩa là những khó khăn trong cuộc sống sẽ tự nhiên biến mất. Nhưng chúng ta đang học cách không để những khó khăn ấy hoàn toàn điều khiển tâm mình. Khi có được một khoảng dừng tỉnh thức, chúng ta sẽ có thêm khả năng nhìn nhận sự việc sáng suốt hơn và lựa chọn cách ứng xử phù hợp hơn.
Người làm kinh doanh có thể thực tập chánh niệm trước một quyết định quan trọng. Người làm cha mẹ có thể dừng lại vài hơi thở trước khi trách mắng con cái. Người đang có mâu thuẫn với người thân có thể dành một khoảng lặng để nhận diện cảm xúc trước khi nói ra những lời khiến cả hai cùng tổn thương.
Đừng xem thường vài phút trở về với hơi thở. Một tâm念 được nhận diện kịp thời có thể giúp chúng ta tránh được một hành động nóng vội. Một khoảng dừng đúng lúc có thể giữ gìn một mối quan hệ quý giá.
Chúng ta không thể ngăn mọi chuyện xảy đến trong cuộc đời, nhưng có thể học cách làm chủ phản ứng của mình trước những điều ấy. Khi tâm biết trở về với hiện tại, trí tuệ sẽ có thêm cơ hội được soi sáng.
Hãy dành cho mình một chút thời gian mỗi ngày để ngồi yên, nhận biết hơi thở và quan sát tâm. Đừng đợi đến khi cuộc đời không còn sóng gió mới tìm kiếm sự bình an. Hãy học cách nuôi dưỡng sự bình an ngay giữa những bộn bề của cuộc sống.
Cư sĩ Long Khả Nam
