Trong cuộc sống, ai cũng mong muốn được người khác thấu hiểu, cảm thông và chia sẻ. Khi gặp chuyện buồn, chúng ta mong có người lắng nghe. Khi gặp khó khăn, chúng ta mong có người hiểu được những áp lực mà mình đang phải gánh chịu. Thế nhưng, có một điều rất đáng suy ngẫm: Chúng ta thường mong người khác lắng nghe mình, nhưng liệu bản thân đã thực sự biết lắng nghe người khác hay chưa?
Có những người khi người thân đang kể chuyện buồn, chúng ta lập tức đưa ra lời khuyên mà chưa hiểu hết câu chuyện. Có khi một người đang cần được chia sẻ, chúng ta lại vội vàng kể về những khó khăn của chính mình. Có khi người khác đang cố gắng giải thích, chúng ta đã ngắt lời vì cho rằng mình hiểu rõ mọi chuyện.
Nhiều mâu thuẫn trong gia đình, tình bạn và công việc không hẳn bắt nguồn từ những vấn đề quá lớn, mà đôi khi chỉ vì mỗi người đều muốn được nói nhưng không ai thật sự muốn lắng nghe.
Trong tinh thần Phật giáo, từ bi không chỉ thể hiện qua việc giúp đỡ bằng tiền bạc hay những hành động lớn lao. Từ bi còn nằm trong khả năng thấu hiểu nỗi khổ của người khác, biết đặt mình vào hoàn cảnh của họ và không vội vàng phán xét.
Muốn hiểu được một người, trước hết phải biết lắng nghe.
Khi cha mẹ nói về những điều khiến họ lo lắng, hãy kiên nhẫn nghe hết câu chuyện. Khi con cái mắc lỗi, đừng chỉ vội vàng trách phạt mà hãy tìm hiểu nguyên nhân. Khi vợ chồng có bất đồng, hãy để mỗi người có cơ hội bày tỏ suy nghĩ của mình. Khi nhân viên gặp khó khăn trong công việc, người lãnh đạo có trí tuệ cần biết lắng nghe trước khi đưa ra quyết định.
Lắng nghe không có nghĩa là đồng ý với tất cả những gì người khác nói. Chúng ta vẫn cần có chính kiến, vẫn cần phân biệt đúng sai và biết bảo vệ những nguyên tắc chính đáng. Nhưng thay vì phản ứng bằng sự nóng giận, hãy học cách bình tĩnh tiếp nhận, suy xét và trả lời bằng thái độ tôn trọng.
Đặc biệt, đôi khi người đang đau khổ không cần chúng ta giải quyết mọi vấn đề thay họ. Họ chỉ cần một người đủ kiên nhẫn ngồi bên, không phán xét, không xem nhẹ nỗi buồn và không khiến họ cảm thấy mình đơn độc.
Một người biết lắng nghe sẽ hiểu rằng đằng sau sự nóng nảy có thể là một nỗi bất an, đằng sau sự im lặng có thể là một nỗi buồn và đằng sau những hành động chưa đúng có thể là những khó khăn mà chúng ta chưa từng biết đến.
Có những lúc, món quà quý giá nhất chúng ta dành cho một người không phải là tiền bạc hay lời khuyên, mà là sự lắng nghe chân thành. Bởi khi biết lắng nghe bằng lòng từ bi, chúng ta đang giúp người khác cảm nhận rằng họ không bị bỏ rơi giữa những khó khăn của cuộc đời.
Hãy tập lắng nghe nhiều hơn, nói ít lại khi chưa hiểu rõ sự việc và đừng vội kết luận về một con người chỉ qua vài lời kể. Biết đâu, chỉ một lần chúng ta kiên nhẫn lắng nghe cũng đủ giúp một người tìm lại niềm tin và có thêm nghị lực để bước tiếp.
Cư sĩ Long Khả Nam
