Có một nghịch lý trong cuộc sống: Càng có nhiều, con người đôi khi lại càng sợ mất. Khi chưa có tiền, chúng ta mong có được một khoản tiền đủ sống. Khi đã có cuộc sống ổn định, lại muốn giàu có hơn. Khi đạt được một vị trí nhất định, chúng ta lại mong có địa vị cao hơn nữa.
Cứ như vậy, mong muốn nối tiếp mong muốn, thành tựu nối tiếp thành tựu. Chúng ta dành phần lớn thời gian để chạy theo những điều chưa có mà đôi khi quên mất việc trân trọng những gì đang hiện diện.
Có người sở hữu một ngôi nhà nhưng lại không cảm thấy hạnh phúc vì nhà người khác rộng hơn. Có người có một công việc ổn định nhưng luôn bất an vì thu nhập chưa bằng bạn bè. Có người đã có gia đình êm ấm nhưng vẫn thường xuyên so sánh cuộc sống của mình với những hình ảnh hào nhoáng bên ngoài.
Vấn đề không nằm ở việc chúng ta có mong muốn phát triển hay không, mà nằm ở chỗ tâm mình có đang bị những mong muốn ấy chi phối hay không.
Trong giáo lý Phật giáo, tham ái là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến khổ đau. Khi con người không biết nhận diện và điều phục lòng tham, họ dễ rơi vào trạng thái luôn cảm thấy thiếu thốn, dù những điều kiện vật chất đã khá đầy đủ.
Biết đủ không có nghĩa là sống thụ động, không có hoài bão hay từ bỏ những mục tiêu chính đáng. Người học Phật vẫn có thể làm việc chăm chỉ, phát triển sự nghiệp, xây dựng doanh nghiệp và tạo dựng tài sản. Nhưng cần biết phân biệt giữa nỗ lực chân chính và lòng tham không có điểm dừng.
Một người làm kinh doanh có thể mong muốn doanh nghiệp phát triển, nhưng không nên vì lợi nhuận mà đánh mất chữ tín. Một người muốn có cuộc sống sung túc có thể cố gắng lao động, nhưng không nên vì tiền bạc mà bỏ quên sức khỏe và gia đình. Một người có địa vị cao có thể tiếp tục phấn đấu, nhưng không nên vì danh vọng mà xem thường những người xung quanh.
Hãy thử nhìn lại cuộc sống của mình. Có bao nhiêu điều chúng ta đang sở hữu mà trước đây từng mong ước? Có bao nhiêu người đang âm thầm yêu thương, quan tâm và đồng hành cùng chúng ta? Có bao nhiêu bữa cơm bình dị, những ngày khỏe mạnh và những giấc ngủ yên lành mà chúng ta đã xem như điều hiển nhiên?
Khi biết trân trọng những gì đang có, tâm sẽ bớt bị cuốn vào sự so sánh. Khi biết phân biệt nhu cầu thực sự với những ham muốn nhất thời, chúng ta sẽ sử dụng thời gian, tiền bạc và sức lực hợp lý hơn.
Biết đủ không phải là không muốn tiến lên, mà là dù đang nỗ lực đạt được điều gì, chúng ta vẫn không đánh mất sự bình an và những giá trị tốt đẹp đang có trong hiện tại.
Người có trí tuệ không nhất thiết phải là người sở hữu nhiều nhất, mà là người biết sử dụng những gì mình có một cách đúng đắn, không để vật chất trở thành sợi dây trói buộc tâm mình.
Cư sĩ Long Khả Nam
