Hãy khéo léo trong việc điều phục tâm. Hãy khéo léo trong việc buông bỏ, cuộc sống mới có được hạnh phúc.
Mọi cảm xúc: vui mừng, tức giận, buồn bã, hạnh phúc, sợ hãi… đều là những thứ mang tính “nóng bỏng”.
Khi đắm chìm trong niềm vui, trong hạnh phúc, ta cũng nóng lòng mong chờ, khao khát được tiếp tục tận hưởng những cảm giác ấy.
Khi đắm chìm trong sự tức giận, buồn bã hay sợ hãi, ta cũng nóng lòng muốn xua đuổi, muốn những cảm giác ấy biến mất khỏi mình.
Bởi vì ta không nhìn thấy rằng: niềm vui và hạnh phúc khởi sinh sự yêu thích, từ đó dẫn đến tham ái (Taṇhā). Tham ái chính là nguyên nhân của khổ đau.
Cũng như ta không nhìn thấy rằng: tức giận, buồn bã hay sợ hãi khởi sinh sự không ưa thích, dẫn đến mong muốn xua đuổi những điều ấy. Đó cũng chính là tham ái (loại tham ái này thuộc dạng: Vibhava-taṇhā). Và tham ái là nguyên nhân của khổ đau.
Chỉ có người luôn có chánh niệm (Sati: sự ghi nhận, biết rõ), thực hành pháp và thường xuyên nhìn lại chính mình trong từng khoảnh khắc mới có thể thấy rằng:
– Tham ái sinh lên rồi diệt đi, chẳng có gì đáng để lưu luyến.
– Khổ đau cũng sinh lên rồi diệt đi, chẳng có gì phải sợ hãi.
Khi thấy được sự sinh và diệt, khổ đau sẽ dần được tháo gỡ. Khi ấy, bất kể cảm xúc nào khởi lên cũng đều trở thành đối tượng của tâm xả, không còn nóng bỏng thiêu đốt tâm ta nữa.
Vì vậy:
– Khi mắt nhìn thấy, hãy có chánh niệm, nhận biết điều đang được nhìn thấy.
– Khi tai nghe, hãy có chánh niệm, nhận biết âm thanh đang được nghe.
– Khi mũi ngửi, hãy có chánh niệm, nhận biết mùi đang được ngửi.
– Khi lưỡi nếm, hãy có chánh niệm, nhận biết vị đang được nếm.
– Khi thân tiếp xúc, bất cứ nơi nào có sự tiếp xúc và cảm nhận, hãy có chánh niệm nhận biết ngay tại nơi ấy.
Nhưng tất cả những điều đó vẫn cần quay trở lại việc thiết lập chánh niệm để nhận biết cảm xúc và sự tạo tác của tâm.
Khi cảm xúc nào sinh khởi, hãy biết rõ cảm xúc ấy. Khi ý nghĩ nào được tâm tạo tác, hãy biết rõ ý nghĩ ấy.
Khi duy trì sự tỉnh giác liên tục trong thời gian dài, phiền não và khổ đau sẽ dần dần tự phai nhạt, tan biến.
Có “chánh niệm” trong đời sống.
Có “trí tuệ” trong công việc.
Gặp ngày tốt đẹp thì cứ thong thả bước đi.
Gặp ngày không như ý thì cứ từ từ mà đi.
Hãy khéo léo trong việc điều phục tâm.
Hãy khéo léo trong việc buông bỏ.
Như vậy, cuộc sống mới có được hạnh phúc.
