Tâm kiêu mạn là một loại tình cảm thích thú, khoái trá, hả hê, sung sướng khi thấy mình hơn người khác. Chuyện hơn thua nhau là chuyện bình thường ở trên đời.
Có khi ta hơn người, có khi người hơn ta. Khi ta hơn, ta vẫn biết là ta hơn; khi người hơn, người vẫn biết là người hơn. Đó là chuyện bình thường không có gì là sai trái.
Điều nguy hiểm chính là tình cảm khoải trá đi kèm theo đó. Sự khoái trá đó gây cho người ta cảm giác hạnh phúc. Nhiều người bị ảo tưởng là vượt hơn người khác trong khi thật sự thì thua kém họ rất nhiều. Khi tự cho mình hơn người, một sự khoái trá, sung sướng đã hiện diện.
Mỗi khi hưởng thụ niềm vui sướng hạnh phúc, chúng ta luôn luôn bị hao tổn phước đã gây tạo trong quá khứ, đó là quy luật tất nhiên của nhân quả. Nhưng có những niềm vui không làm hao tổn phước như cảm giác hạnh phúc khi làm được việc từ thiện.
Hoặc thậm chí có niềm vui còn làm tăng thêm công đức như ta vui mừng khi thấy người khác thành công hạnh phúc, theo đúng hỷ tâm trong Tứ vô lượng tâm. Còn lại, hầu hết sự thụ hưởng niềm vui đều làm tiêu hao phước trong quá khứ.
Hơn nữa, có một khoái cảm, mà khi hưởng thụ nó, làm chúng ta thiệt hại không lường được, đó là sự sung sướng khi cho rằng mình vượt hơn người khác. Khoái cảm đó, ý nghĩ đó gọi là tâm kiêu mạn.
(Trích trong sách BỘ TÂM LÝ ĐẠO ĐỨC cuốn 1 trang 132-133)
