Trong cuộc sống, có những thứ khi mất đi chúng ta có thể tìm cách gây dựng lại, nhưng cũng có những thứ một khi đã đánh mất thì rất khó lấy lại. Tiền bạc có thể kiếm thêm, tài sản có thể gây dựng lại, nhưng lòng tin của một người sau khi bị phản bội đôi khi phải mất cả đời cũng không thể hàn gắn.
Chúng ta đang sống trong một xã hội mà sự cạnh tranh ngày càng lớn. Người làm kinh doanh phải đối diện với áp lực doanh thu, lợi nhuận, thị trường và sự tồn tại của doanh nghiệp. Người lao động cũng phải đối diện với nhiều khó khăn để duy trì cuộc sống. Trong hoàn cảnh ấy, không ít người dễ bị cuốn vào những lợi ích trước mắt mà quên mất giá trị của sự chân thành.
Có người vì muốn bán được hàng mà quảng cáo sai sự thật. Có người vì muốn giành lấy một hợp đồng mà sẵn sàng thất hứa. Có người vì lợi ích cá nhân mà phản bội người từng tin tưởng, nâng đỡ mình. Họ có thể thu được một khoản lợi nhất thời, nhưng cái giá phải trả đôi khi lớn hơn rất nhiều.
Chữ tín là nền tảng của nhân cách
Trong tinh thần Phật giáo, lời nói chân thật là một phần quan trọng của Chánh ngữ. Người thực tập Chánh ngữ cần tránh nói dối, nói lời gây chia rẽ và những lời nói làm tổn hại đến người khác.
Chân thật không chỉ là không nói dối, mà còn là sống nhất quán giữa lời nói và hành động. Đã hứa thì cố gắng thực hiện. Đã nhận trách nhiệm thì không tìm cách đùn đẩy. Đã hợp tác với ai thì phải tôn trọng những điều đã cam kết.
Một người có thể chưa giàu có, chưa có địa vị cao, nhưng nếu luôn giữ được sự chân thành và đáng tin cậy, người ấy vẫn có một tài sản vô cùng quý giá.
Trong kinh doanh, chữ tín chính là nền móng của những mối quan hệ bền vững. Khách hàng quay trở lại không chỉ vì một sản phẩm tốt, mà còn vì họ tin tưởng người cung cấp sản phẩm ấy. Đối tác tiếp tục hợp tác không chỉ vì lợi nhuận, mà còn vì sự minh bạch và trách nhiệm.
Một doanh nghiệp có thể dùng quảng cáo để thu hút khách hàng trong một thời gian, nhưng không thể dùng quảng cáo để che giấu sự thiếu trung thực mãi mãi.
Lợi nhuận không nên được xây dựng trên sự tổn hại của người khác
Làm kinh doanh có lợi nhuận không phải là điều sai trái. Phật giáo không phủ nhận giá trị của lao động, tài sản và sự phát triển chính đáng. Điều đáng suy ngẫm nằm ở con đường chúng ta lựa chọn để đạt được những thành quả ấy.
Một khoản lợi nhuận có được bằng sự lừa dối có thể khiến người khác chịu thiệt hại. Một thành công có được bằng cách chèn ép người lao động có thể để lại những bất công. Một thương vụ có được nhờ phản bội đối tác có thể khiến những mối quan hệ từng tốt đẹp trở nên đổ vỡ.
Người kinh doanh có trí tuệ cần biết rằng tiền bạc không phải là thước đo duy nhất của thành công. Một doanh nghiệp phát triển bền vững còn phải có trách nhiệm với khách hàng, người lao động, đối tác và cộng đồng.
Tinh thần Chánh mạng trong Bát Chánh Đạo gợi mở cho chúng ta cách nhìn về một đời sống mưu sinh chân chính, tránh những phương thức kiếm sống gây tổn hại cho mình và người.
Khi đặt đạo đức bên cạnh lợi nhuận, người làm kinh doanh sẽ có thêm một nguyên tắc để cân nhắc trước mỗi quyết định: Điều này có đúng đắn không? Có gây tổn hại cho ai không? Nếu người khác đối xử với mình theo cách ấy, mình có chấp nhận được không?
Những câu hỏi tưởng chừng đơn giản ấy có thể giúp chúng ta tránh được nhiều sai lầm lớn.
Giữ chữ tín cũng là giữ phước cho chính mình
Có những người chấp nhận thiệt thòi trước mắt để giữ lời hứa. Có người sẵn sàng trả lại khoản tiền không thuộc về mình dù không ai phát hiện. Có người thẳng thắn nhận lỗi khi sản phẩm hoặc dịch vụ chưa đạt yêu cầu.
Những hành động ấy có thể khiến họ mất đi một phần lợi ích trước mắt, nhưng lại xây dựng được niềm tin lâu dài.
Người sống chân thật thường không phải lo lắng quá nhiều về việc che giấu những điều mình đã làm. Họ có thể đối diện với người khác bằng sự bình thản, bởi lời nói và hành động không mâu thuẫn với nhau.
Đó cũng là một dạng bình an rất đáng quý.
Mỗi người, dù đang làm chủ doanh nghiệp, làm công ăn lương hay kinh doanh nhỏ lẻ, đều có thể thực tập chữ tín trong công việc của mình. Đừng hứa những điều vượt quá khả năng. Đừng vì lợi ích mà làm sai sự thật. Đừng xem lòng tin của người khác là thứ có thể tùy tiện sử dụng.
Bởi thành công có thể giúp chúng ta được nhiều người biết đến, nhưng chỉ có nhân cách và sự chân thành mới giúp chúng ta được người khác tôn trọng lâu dài.
Thà kiếm ít hơn bằng con đường chân chính, còn hơn thu được nhiều lợi ích bằng cách đánh mất lòng tin. Giữ được chữ tín chính là giữ được một nền tảng quý giá cho cả sự nghiệp lẫn cuộc đời.
Cư sĩ Long Khả Nam
