Trong giáo pháp của Đức Phật, giữ gìn năm giới là nền tảng căn bản để xây dựng đời sống đạo đức, nuôi dưỡng tâm từ bi và hướng con người đến một cuộc sống an vui, hạnh phúc. Năm giới gồm: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối và không sử dụng các chất gây say nghiện làm mất chánh niệm.
Thứ nhất, không sát sinh: Người giữ giới không sát hại chúng sinh, biết thương yêu và tôn trọng sự sống. Trong đời thường, đó là không đánh đập vật nuôi, không cố ý giết hại những con vật vô hại, biết cứu giúp một con chim bị thương, một con kiến gặp nạn. Khi tham gia giao thông, biết nhường đường, không lái xe liều lĩnh để bảo vệ tính mạng người khác. Đó cũng là thực tập lòng từ bi.
Thứ hai, không trộm cắp: Không lấy những gì không thuộc về mình, dù giá trị lớn hay nhỏ. Nhặt được chiếc ví, điện thoại hay tài sản của người khác thì tìm cách trả lại. Đi làm không chiếm dụng tài sản công ty, buôn bán không gian lận cân đo, không lợi dụng lòng tin để chiếm đoạt tiền bạc. Đó là sống bằng sự lương thiện.
Thứ ba, không tà dâm: Biết tôn trọng hạnh phúc gia đình, giữ lòng chung thủy vợ chồng, không có quan hệ bất chính, không lợi dụng tình cảm để làm tổn thương người khác. Một gia đình biết gìn giữ giới này sẽ có thêm niềm tin, sự thủy chung và bình an.
Thứ tư, không nói dối: Không vì lợi ích cá nhân mà lừa gạt người khác. Trong cuộc sống, đó là người bán hàng nói đúng chất lượng sản phẩm, người làm ăn giữ đúng lời hứa, con cái không gian dối với cha mẹ, đồng nghiệp không đặt điều nói xấu nhau. Một lời nói chân thật có thể xây dựng niềm tin lâu dài.
Thứ năm, không sử dụng chất gây say nghiện: Biết tránh rượu bia quá độ, ma túy và những chất làm mất khả năng làm chủ bản thân. Chẳng hạn, không uống rượu bia rồi lái xe, không vì vui chơi mà đánh mất trách nhiệm với gia đình và xã hội.
Năm giới tuy giản dị nhưng mang lại công đức vô cùng lớn. Người giữ giới biết bảo vệ sự sống, tôn trọng tài sản, gìn giữ hạnh phúc, nói lời chân thật và làm chủ chính mình.
Tu tập không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều cao xa. Ngay trong bữa cơm gia đình, công việc hằng ngày, cách ứng xử với hàng xóm và những người xung quanh, chúng ta đều có cơ hội thực hành năm giới.
Giữ được năm giới là gieo trồng năm hạt giống thiện lành, xây dựng năm nền tảng đạo đức và mở ra con đường an lạc cho bản thân, gia đình và xã hội. Người biết giữ giới hôm nay chính là người đang tự tạo phước báu cho ngày mai.
Cư sĩ Long Khả Nam
