Có người thích nghe pháp, thích tụng kinh, thích đi chùa, thích tham gia những khóa tu, nhưng lại chưa thực sự quan tâm đến việc giữ gìn giới hạnh trong đời sống hằng ngày.
Họ có thể dành nhiều thời gian nói về đạo lý, nhưng khi gặp lợi ích thì sẵn sàng gian dối; khi gặp điều trái ý thì không kiềm chế được sân giận; khi có cơ hội làm tổn thương người khác thì vẫn hành xử theo lòng ích kỷ của mình.
Điều đó cho thấy một vấn đề rất đáng suy ngẫm: chúng ta có thể biết nhiều về Phật pháp, nhưng biết Phật pháp chưa đồng nghĩa với việc đã thực sự sống theo Phật pháp.
Trong đạo Phật, giới là nền tảng quan trọng của con đường tu tập. Giới giúp người học Phật biết điều gì nên làm, điều gì cần tránh, từ đó phòng hộ thân, khẩu và ý, không để những hành động bất thiện dẫn đến khổ đau.
Đối với người cư sĩ tại gia, năm giới là những nguyên tắc căn bản để xây dựng đời sống đạo đức: không sát sinh, không trộm cắp, không tà hạnh, không nói dối và không sử dụng các chất gây say nghiện làm mất đi sự tỉnh táo.
Hãy nhìn sâu vào ý nghĩa của từng giới, chúng ta sẽ nhận ra đây không phải là những điều ràng buộc vô lý.
Không sát sinh là học cách tôn trọng sự sống, nuôi dưỡng lòng từ bi. Không trộm cắp là biết tôn trọng tài sản và công sức của người khác. Không tà hạnh là bảo vệ phẩm giá, lòng chung thủy và hạnh phúc gia đình. Không nói dối là gìn giữ sự chân thật, xây dựng niềm tin. Không sử dụng chất gây say nghiện là biết bảo vệ sự tỉnh táo và khả năng làm chủ bản thân.
Giữ giới không chỉ giúp chúng ta tránh tạo nghiệp bất thiện, mà còn tạo nên sự an ổn trong nội tâm. Người không gian dối sẽ ít phải lo sợ bị phát hiện. Người không làm điều tổn hại đến người khác sẽ không phải thường xuyên sống trong sự bất an, day dứt. Người biết giữ gìn lời nói sẽ góp phần xây dựng những mối quan hệ bền vững.
Đặc biệt, giữ giới không có nghĩa là chỉ tránh làm điều xấu khi có người chứng kiến. Giá trị chân thật của giới hạnh nằm ở chỗ ngay cả khi không ai nhìn thấy, chúng ta vẫn biết tự trọng và không cho phép mình làm điều sai trái.
Nếu đã từng phạm lỗi, người tu học cũng không nên vì mặc cảm mà buông xuôi. Điều cần thiết là thành thật nhận diện lỗi lầm, phát tâm sửa đổi, thực hành đúng đắn và quyết tâm không tái phạm. Sự tinh tấn được thể hiện qua từng ngày biết sống tốt hơn ngày hôm qua.
Người học Phật có thể chưa tụng được nhiều kinh, chưa thuộc nhiều thần chú, nhưng nhất định phải biết giữ gìn thân tâm và sống có đạo đức. Bởi giới hạnh chính là nền tảng vững chắc để phát triển định và tuệ.
Cư sĩ Long Khả Nam
