Giữa bao được mất, hơn thua, giữ được sự bình thản là một cách chăm sóc đời mình, để những biến động bên ngoài không cuốn tâm đi quá xa.
Một người bạn được thăng chức, ta chúc mừng mà lòng thoáng buồn. Một bài viết được nhiều người yêu thích khiến ta vui cả buổi; vài lời bình phẩm lại đủ làm mình trằn trọc. Dường như chiếc chìa khóa mở cửa niềm vui đang nằm trong tay người khác.
Chúng ta thường mệt vì so sánh. Đồng nghiệp có thu nhập cao hơn, bạn bè mua được nhà, người cùng tuổi đã có vị trí đáng nể. Nhìn đâu cũng thấy điều mình còn thiếu, trong khi những gì đang có lại trở nên nhỏ bé, quen thuộc đến mức bị lãng quên.
Nhưng mỗi người bước vào cuộc đời với hoàn cảnh, sức khỏe và những gánh nặng khác nhau. Ta chỉ nhìn thấy thành quả của người khác, ít khi biết những đêm họ mất ngủ. Đem một phần đời mình so với phần đẹp nhất người khác cho thấy, lòng khó được yên.
Bình thản bắt đầu từ việc nhận ra điều ấy. Mình có thể học ở người giỏi hơn, cố gắng cho một mục tiêu xứng đáng, đồng thời biết giới hạn của bản thân. Hôm nay làm tốt hơn hôm qua một chút cũng là bước tiến cần được ghi nhận.
Trong tinh thần Phật học, những gì hiện hữu đều nương vào nhiều điều kiện và luôn biến đổi. Một thành công có phần từ nỗ lực cá nhân, cũng có sự giúp đỡ, thời cơ, hoàn cảnh. Thấy được tính duyên sinh, ta bớt kiêu hãnh khi được và bớt tuyệt vọng khi mất.
Bởi điều đang có chưa chắc ở lại mãi, điều vừa mất cũng chưa khép hết mọi con đường. Có công việc từng khiến ta tiếc nuối khi rời xa, nhưng sau đó mới nhận ra mình đã kiệt sức từ lâu. Có cuộc chia tay đau đớn giúp ta học cách tự đứng vững.
Dĩ nhiên, mất mát vẫn làm người ta đau. Mất người thân, mất kế sinh nhai hay đánh mất một mối quan hệ quý giá đều cần thời gian để nguôi ngoai. Bình thản có thể bắt đầu bằng việc cho phép mình khóc, thừa nhận nỗi buồn và tìm một người đáng tin để chia sẻ.
Điều cần tập là đừng vội hành động khi cảm xúc đang dâng cao. Một lời đáp trả lúc nóng giận có thể làm rạn nứt tình thân. Một quyết định vì tự ái có thể khiến nhiều năm gây dựng đổ vỡ. Dừng lại, thở chậm, đi bộ một vòng, đôi khi đủ giúp ta tránh thêm tổn thương.
Với chuyện hơn thua cũng vậy. Có cuộc tranh luận kéo dài chỉ vì ai cũng muốn giữ tiếng nói cuối cùng. Đến khi thắng được vài câu, tình nghĩa đã hao đi một phần. Trước khi tiếp tục, thử tự hỏi: điều mình muốn bảo vệ là sự thật hay cảm giác mình luôn đúng?
Tuy nhiên, giữ lòng bình thản vẫn cần đi cùng sự sáng suốt. Khi bị xâm phạm quyền lợi, ta có thể lên tiếng, tìm sự hỗ trợ và theo đuổi cách giải quyết công bằng. Một tâm trí bớt giận dữ sẽ giúp lời nói rõ ràng hơn, hành động vững vàng hơn.
Mỗi tối, thay vì đếm xem mình hơn ai, thử nhớ lại một việc đã làm tử tế, một điều còn vụng về cần sửa. Rồi khép ngày bằng lòng biết ơn: còn sức khỏe, còn người để thương, còn cơ hội bắt đầu lại.
Được mất rồi sẽ tiếp tục đến. Ta vẫn làm việc, yêu thương và chịu trách nhiệm, nhưng tập buông bớt nhu cầu phải thắng trong mọi chuyện. Giữa dòng đời nhiều biến động, một bữa cơm yên, một giấc ngủ lành và lòng không hổ thẹn đã là hạnh phúc đáng gìn giữ.
