Nhiều người thường nói rằng họ rất muốn tu tập, muốn đọc kinh, ngồi thiền, học Phật pháp và sống thiện lành hơn, nhưng cuộc sống quá bận rộn nên chưa thể thực hiện.
Người thì phải lo công việc kinh doanh, người phải chăm sóc gia đình, người đang gánh trên vai trách nhiệm với cha mẹ và con cái. Họ nghĩ rằng khi nào công việc ổn định, khi nào con cái trưởng thành, khi nào có nhiều thời gian hơn thì mới bắt đầu tu tập nghiêm túc.
Nhưng cuộc đời có thật sự chờ chúng ta sắp xếp xong mọi việc rồi mới bắt đầu không?
Hết việc này sẽ có việc khác. Khi giải quyết xong một nỗi lo, có thể một nỗi lo mới lại xuất hiện. Tuổi trẻ qua đi, sức khỏe thay đổi, hoàn cảnh gia đình cũng không ngừng biến chuyển. Nếu cứ chờ đến khi mọi thứ hoàn hảo mới bắt đầu tu tập, có khi chúng ta đã để lỡ rất nhiều năm tháng quý giá.
Trong đạo Phật, sự tinh tấn là một yếu tố quan trọng trên con đường tu học. Tinh tấn không có nghĩa là phải làm những việc lớn lao hay dành toàn bộ thời gian cho các thời khóa. Đó còn là sự nỗ lực đều đặn, không dễ dàng buông xuôi trước những trở ngại và biết duy trì những việc thiện dù nhỏ bé.
Một người mỗi ngày dành mười phút đọc kinh, nếu thực hành đều đặn và có sự quán chiếu, vẫn đang gieo trồng những hạt giống tốt đẹp. Một người mỗi sáng dành thời gian ngồi yên quan sát hơi thở, tập nhận diện những cảm xúc đang sinh khởi, cũng đang rèn luyện sự tỉnh thức. Một người bận rộn nhưng luôn cố gắng không nói lời làm tổn thương người khác, không vì lợi ích mà gian dối, biết giúp đỡ người khó khăn, đó cũng là những biểu hiện thiết thực của sự tu tập.
Điều quan trọng không phải là chúng ta đã làm được bao nhiêu việc trong một ngày, mà là trong những việc mình làm, có bao nhiêu việc được thực hiện bằng sự tỉnh thức và thiện tâm.
Tuy nhiên, cũng cần hiểu rằng tu tập không phải là cái cớ để né tránh trách nhiệm. Người có gia đình vẫn cần chăm lo cho gia đình. Người làm kinh doanh vẫn phải hoàn thành trách nhiệm với khách hàng, nhân viên và đối tác. Người làm cha mẹ vẫn cần yêu thương, giáo dục con cái. Thay vì xem những trách nhiệm ấy là trở ngại của việc tu, chúng ta có thể học cách đưa tinh thần Phật pháp vào chính những công việc đang làm.
Làm việc bằng sự chân thật, đó là thực hành đạo đức. Đối xử công bằng với người khác, đó là nuôi dưỡng tâm thiện. Khi gặp khó khăn mà không vội vàng đổ lỗi, đó là cơ hội rèn luyện sự nhẫn nại. Khi có quyền lợi trong tay nhưng không tham lam chiếm đoạt phần của người khác, đó là lúc giới hạnh được thể hiện.
Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhưng có thể duy trì lâu dài. Đừng phát nguyện quá lớn rồi nhanh chóng bỏ cuộc. Nếu hôm nay chưa thể dành một giờ cho việc tu tập, hãy bắt đầu bằng mười phút. Nếu chưa thể giúp đỡ được nhiều người, hãy bắt đầu bằng một hành động tử tế. Nếu chưa thể chuyển hóa hoàn toàn một thói quen xấu, hãy kiên trì nhận diện và sửa đổi từng chút một.
Đừng xem thường những bước tiến nhỏ. Một giọt nước tuy bé nhưng nếu liên tục rơi xuống, lâu ngày cũng có thể làm đầy một chiếc bình. Sự tu tập cũng vậy, cần có thời gian, sự kiên trì và một hướng đi đúng đắn.
Người học Phật không cần chờ đến khi cuộc đời hết sóng gió mới thực hành. Chính giữa những bộn bề của cuộc sống, chúng ta càng cần có sự tỉnh thức để không bị cuốn trôi bởi tham cầu, sân giận và những lo toan không dứt.
Đừng đợi cuộc sống hết bận rộn mới tu tập, bởi tu tập chính là học cách sống tỉnh thức và thiện lành ngay giữa những bộn bề của cuộc đời.
Mỗi ngày tiến bộ một chút, mỗi ngày bớt đi một điều bất thiện, mỗi ngày thêm một việc tốt lành. Đó là cách chúng ta âm thầm xây dựng nền tảng cho một đời sống an vui và có ý nghĩa.
Cư sĩ Long Khả Nam
