Trong cuộc sống, không ít người cảm thấy vui khi bản thân đạt được thành tựu, nhưng lại khó giữ được niềm vui trọn vẹn khi nhìn thấy người khác thành công hơn mình. Có người ngoài mặt chúc mừng, nhưng trong lòng lại so sánh. Có người thấy bạn bè làm ăn phát đạt thì sinh tâm ganh tị. Có người nhìn thấy người khác được mọi người yêu quý, kính trọng thì âm thầm cảm thấy không vui.
Tại sao chúng ta lại có tâm trạng ấy?
Bởi vì trong mỗi người vẫn có thể tồn tại sự chấp trước vào cái tôi, vào danh tiếng, địa vị và những thành tựu cá nhân. Chúng ta thường muốn mình là người giỏi hơn, được công nhận nhiều hơn và nhận được sự tôn trọng nhiều hơn. Khi người khác có được những điều mà mình mong muốn, tâm so sánh liền khởi lên, khiến lòng sinh bất an.
Nhưng hãy thử nhìn sâu hơn: Thành công của người khác có thực sự làm chúng ta mất đi điều gì không? Người khác giàu có hơn không có nghĩa là chúng ta nghèo đi. Người khác được khen ngợi không có nghĩa là giá trị của chúng ta bị giảm sút. Mỗi người có nhân duyên, hoàn cảnh, nỗ lực và con đường riêng. Nếu cứ lấy cuộc đời người khác làm thước đo cho cuộc đời mình, chúng ta sẽ khó có được sự an ổn.
Trong giáo lý Phật giáo, tâm tùy hỷ là một phẩm chất đáng quý. Tùy hỷ nghĩa là biết vui theo những việc thiện, những điều tốt đẹp và thành tựu chính đáng của người khác. Khi thấy một người làm việc thiện, hãy vui vì có thêm một việc lành được thực hiện. Khi thấy một người thành công nhờ lao động chân chính, hãy chân thành chúc mừng. Khi thấy ai đó tiến bộ trên con đường tu tập, hãy lấy đó làm niềm khích lệ cho chính mình.
Tùy hỷ không phải là tâng bốc hay cố gắng tỏ ra vui vẻ khi trong lòng còn khó chịu. Đó là quá trình nhận diện tâm ganh tị, hiểu rằng sự hơn thua không đem lại bình an, rồi từng bước chuyển hóa nó bằng lòng rộng lượng và sự hiểu biết.
Người có tâm tùy hỷ không cần phải chứng minh mình giỏi hơn người khác. Họ hiểu rằng mỗi người đều có thể cùng tiến bộ, cùng tạo dựng những giá trị tốt đẹp mà không nhất thiết phải cạnh tranh hay hạ thấp nhau.
Đặc biệt, trong môi trường kinh doanh và công việc, tâm tùy hỷ càng có ý nghĩa. Thay vì tìm cách phủ nhận thành tựu của đối thủ, hãy học hỏi những điều tốt từ họ. Thay vì khó chịu khi đồng nghiệp được ghi nhận, hãy nhìn lại những điểm mạnh của họ để hoàn thiện bản thân. Khi biết vui trước thành quả chính đáng của người khác, tâm mình cũng trở nên rộng mở, các mối quan hệ nhờ đó mà bớt đi sự đố kỵ và đối kháng.
Đường tu không chỉ được đo bằng số lần chúng ta đến chùa hay tụng đọc bao nhiêu thời kinh, mà còn thể hiện qua cách tâm mình phản ứng trước những thành công của người khác.
Khi biết vui trước điều tốt đẹp của người khác, chúng ta đã chiến thắng được một phần tâm ganh tị trong chính mình. Người có tâm rộng lớn không xem thành công của người khác là sự thất bại của bản thân.
Cư sĩ Long Khả Nam
