Nói Ðại Bát nhã là nói Ðại Phật tính. Nói Ðại Phật tính là nói Ðại Bát nhã. Danh tự tuy không đồng nhưng ý tứ cũng là một. Vì sao lại nói như thế?
Bởi vì Bát nhã là trí tuệ, trí tuệ là đại giác ngộ, ta có thể đại giác ngộ, là có trí tuệ. Không thể đại giác ngộ, tức là không có trí tuệ. Ðại giác ngộ là đại Phật tính. Phật là tiếng Phạn, dịch ra là giác, là giác cho mình, giác cho người khác, và giác hạnh viên mãn. Nên Phật tính là Bát nhã. Bát nhã có ba: Văn tự Bát nhã, Quán chiếu Bát Nhã, và Thật tướng Bát nhã. Giải thích sơ lược như sau:
1. Văn tự Bát nhã: Ðây không phải là văn tự trí tuệ giảng dạy trong các trường lớp trên thế gian, mà là văn tự trí tuệ xuất thế gian, khiến ta phát tâm Bồ Ðề, tu đạo Bồ Ðề, đắc quả Bồ Ðề, là văn tự trí tuệ trong kinh điển.
2. Quán chiếu Bát nhã: Từ văn tự Bát nhã mới sinh khởi Quán chiếu Bát nhã. Ví như ta đọc kinh văn, đối với bốn chữ “Như thị ngã văn” sinh ra nghi vấn. “Như thị” là gì? Cái gì là “ngã văn”? Như vầy là như vầy thế nào? Tôi nghe, nghe cái gì? Do đó sinh tâm quán chiếu, xem xét rõ ràng. Sau khi ta vị đọc “Như thị ngã văn” bèn lấy văn tìm nghĩa, tìm ý tứ trong đấy. Ðó gọi là Quán chiếu Bát nhã.
3. Thật tướng Bát nhã: Có được Quán chiếu Bát nhã rồi, ta biết được “như thị” là bản thể của pháp và “ngã văn” nghĩa là “tôi nghe được đạo lý về bản thể của các pháp”. Ðó là do quán chiếu nên đạt Thật tướng, mà ta nhận biết rằng bản thể của các pháp là như thị (như thế, như vậy) – bản lai là không (Pháp thể bản không). Cái bản lai không đó chính là Thật tướng Bát nhã.
HVPG
