Có những việc tốt ban đầu xuất phát từ sự chân thành, nhưng theo thời gian lại trở thành nỗi thất vọng chỉ vì người nhận không đáp lại như ta mong muốn.
Ta từng giúp đỡ một người, rồi buồn lòng khi họ không nhớ đến mình. Ta từng hết lòng với ai đó, rồi cảm thấy thiệt thòi khi họ không đối xử lại tương xứng. Ta từng trao đi bằng tình cảm, nhưng sau cùng lại âm thầm tính toán xem mình đã nhận về được bao nhiêu.
Điều ấy rất đời thường, bởi ai cũng có lúc mong muốn được trân trọng. Nhưng nếu mỗi lần giúp đỡ đều kèm theo một kỳ vọng phải được đền đáp, lòng tốt đôi khi sẽ trở thành gánh nặng cho cả người cho lẫn người nhận.
Trong Phật giáo, bố thí là một pháp tu quan trọng để nuôi dưỡng lòng rộng lượng và giảm bớt sự keo giữ. Việc cho đi không chỉ giới hạn ở tiền bạc hay vật chất, mà còn có thể là thời gian, tri thức, sự sẻ chia và những hành động giúp người khác vượt qua khó khăn.
Bố thí bằng tâm chân thành không có nghĩa là cho đi bất chấp khả năng của mình, cũng không phải để người khác lợi dụng. Ta vẫn cần sáng suốt, biết giới hạn và giúp đỡ đúng cách.
Nhưng khi đã lựa chọn làm một việc thiện trong khả năng của mình, hãy cố gắng đừng biến nó thành món nợ tình cảm buộc người khác phải trả.
Có thể người nhận không nhớ đến ta. Có thể lòng tốt ấy không đem lại lợi ích nào cho bản thân. Nhưng nếu việc làm đó thực sự giúp một người vơi bớt khó khăn, thì điều thiện đã có ý nghĩa của riêng nó.
Cho đi bằng lòng từ bi, giữ gìn sự sáng suốt và không dùng ân tình để trói buộc người khác — đó là cách để lòng tốt được tự do và người cho cũng được nhẹ lòng.
Khi biết sẻ chia mà không quá chấp vào sự đền đáp, ta sẽ dần hiểu rằng giá trị của một việc thiện không chỉ nằm ở những gì mình nhận lại, mà còn ở tâm ý và lợi ích tốt đẹp được tạo nên từ việc ấy.
Cư sĩ Long Khả Nam
