Tu tập có thể bắt đầu từ thân, từ cảm thọ, hoặc từ tâm đều được. Hãy chọn một pháp tu nào đó để thực hành, rồi thường xuyên nhận biết các trạng thái đang sinh khởi.
Các trạng thái ấy là thân pháp (Rūpa-dhamma) và tâm pháp (Nāma-dhamma), chứ không phải những câu chuyện mà chúng ta suy nghĩ.
Chẳng hạn, khi chúng ta cử động, chúng ta thấy thân chuyển động, còn tâm là người nhận biết.
Khi đi kinh hành, thân chuyển động, còn tâm là người nhận biết.
Có thân và tâm: thân là đối tượng được nhận biết, tâm là người nhận biết.
Nếu quan sát tâm pháp, chúng ta thấy an lạc, đau khổ, thiện, bất thiện sinh khởi rồi thay đổi. Tâm chúng ta là người nhận biết, người quan sát. Nhất định phải có tâm là người nhận biết, người quan sát.
Vì vậy, trong quá trình tu tập, khi bắt đầu phát triển trí tuệ, chúng ta phải tách bạch được các uẩn. Ít nhất phải tách bạch được hai uẩn, và một trong hai uẩn không thể thiếu chính là tâm, hay thức uẩn (Viññāṇakkhandha).
Tâm nhận biết thân đang chuyển động. Khi tâm nhận biết thân, tâm vẫn còn đang mê. Ngay khi thân vừa chuyển động, chánh niệm liền tự sinh khởi. Ngay khi chánh niệm sinh khởi, chánh định cũng tự động sinh khởi đồng thời.
Sư Luangpor Pramote Pamojjo
