Trong lịch sử Phật giáo, câu chuyện vua A-xà-thế là một lời nhắc nhở sâu sắc về hậu quả của lòng tham và giá trị của việc biết nhận lỗi khi còn có cơ hội sửa đổi.
Theo Kinh Sa-môn quả, thuộc Trường Bộ Kinh (DN 2), vua A-xà-thế từng vì muốn sớm nắm giữ ngai vàng mà sát hại vua cha Tần-bà-sa-la. Thay vì kiên nhẫn chờ đợi và phụng dưỡng cha, ông đã lựa chọn con đường tội lỗi để đạt được quyền lực mình mong muốn.
Về sau, vua đến yết kiến Đức Phật và lắng nghe Ngài thuyết giảng về lợi ích của đời sống tu tập. Trong cuộc gặp ấy, nhà vua thừa nhận lỗi lầm của mình, bày tỏ rằng vì sự mê muội và thiếu sáng suốt, ông đã giết người cha chính trực của mình để giành lấy vương quyền. Ông xin Đức Phật ghi nhận sự ăn năn ấy và nguyện tự kiềm chế trong tương lai.
Đức Phật chấp nhận lời thú nhận, đồng thời chỉ rõ mức độ nghiêm trọng của hành động đó. Sau khi nhà vua rời đi, Ngài nói với các vị Tỳ-kheo rằng nếu A-xà-thế không giết cha, ngay tại buổi nghe pháp ấy, ông đã có thể chứng đắc pháp nhãn thanh tịnh.
Như vậy, lòng tham quyền lực đã dẫn nhà vua đến hành động sát hại cha mình; hành động ấy không chỉ gây tổn hại không thể đảo ngược mà còn trở thành chướng ngại lớn trên con đường chứng ngộ trong chính cuộc gặp với Đức Phật.
Câu chuyện không nhằm khẳng định rằng mọi người phạm lỗi đều không thể chuyển hóa. Trái lại, lời dạy về việc nhận lỗi và tự kiềm chế cho thấy sự tỉnh ngộ cần được thể hiện bằng thay đổi thực sự.
Một quyết định sai lầm có thể đem lại lợi ích trước mắt nhưng để lại hậu quả sâu xa mà quyền lực hay tiền bạc không thể bù đắp.
Người học Phật cần biết dừng lòng tham trước khi nó dẫn mình đến những hành động gây tổn hại. Nếu đã phạm sai lầm, hãy thành thật nhận trách nhiệm, khắc phục những gì còn có thể và không tiếp tục gieo thêm nhân bất thiện.
Nguồn: Trường Bộ Kinh, Kinh Sa-môn quả (DN 2).
