Trong đời sống của người Phật tử, tụng kinh là một thời khóa quen thuộc. Có người tụng kinh vào mỗi buổi sáng để khởi đầu ngày mới trong sự thanh tịnh. Có người tụng kinh vào buổi tối để lắng lòng sau một ngày làm việc. Cũng có người tìm đến kinh điển khi gia đình gặp biến cố, bản thân đau khổ hoặc tâm trí bất an.
Tuy nhiên, tụng kinh có ý nghĩa sâu xa hơn việc đọc thành tiếng những lời kinh để cầu mong mọi chuyện được thuận lợi. Giá trị thiết thực của việc tụng kinh nằm ở chỗ giúp người thực hành tiếp xúc với lời Phật dạy, suy ngẫm về giáo pháp và từng bước điều chỉnh thân, khẩu, ý trong đời sống hằng ngày.
Kinh điển là phương tiện lưu giữ và truyền trao giáo pháp. Khi mở một quyển kinh, người Phật tử có cơ hội tìm hiểu những lời dạy về vô thường, nhân quả, từ bi, trí tuệ, buông xả và con đường chấm dứt khổ đau. Nhưng nếu chỉ đọc thật nhanh cho hết thời khóa mà không suy ngẫm, không thực hành, chúng ta có thể biết nhiều câu chữ mà tâm vẫn chưa chuyển biến.
Một thời kinh có ý nghĩa khi lời kinh đi vào nhận thức và trở thành hành động. Đọc đến những lời dạy về lòng từ bi, ta tự hỏi hôm nay mình đã đối xử với người thân bằng sự bao dung hay chưa. Đọc đến giáo lý nhân quả, ta nhìn lại những việc mình đã làm, những lời mình đã nói và trách nhiệm đối với hậu quả do hành động ấy tạo nên. Đọc đến tinh thần vô thường, ta học cách trân trọng hiện tại, không quá cố chấp vào những điều vốn luôn thay đổi.
Vì vậy, tụng kinh cần có sự cung kính nhưng cũng cần sự hiểu biết. Không nên xem việc tụng được bao nhiêu quyển, bao nhiêu biến là thước đo duy nhất của công phu tu tập. Số lượng có thể giúp duy trì thời khóa, nhưng sự chuyển hóa trong tâm mới là điều đáng được quan tâm.
Người mới bắt đầu có thể chọn một thời kinh phù hợp với khả năng, tụng chậm rãi, rõ ràng và đều đặn. Nếu gặp đoạn chưa hiểu, hãy tìm hiểu ý nghĩa qua sự hướng dẫn của chư Tăng, Ni hoặc những tài liệu Phật học đáng tin cậy. Không cần cố gắng tụng thật nhiều trong một ngày rồi bỏ dở những ngày sau. Một thời khóa vừa sức, được duy trì bằng tâm chân thành, thường có giá trị thiết thực hơn sự nôn nóng chạy theo số lượng.
Đặc biệt, không nên biến việc tụng kinh thành sự trao đổi mang tính mặc cả: tụng bao nhiêu để chắc chắn được giàu sang, hết bệnh hay đạt điều mình mong muốn. Phật pháp hướng con người nhận diện nguyên nhân của khổ đau và tu sửa những điều bất thiện, chứ không khuyến khích tâm cầu xin thay thế cho trách nhiệm sống.
Nếu tụng kinh xong mà ta vẫn dễ dàng nổi nóng, vẫn nói lời làm tổn thương người khác, vẫn cố tình làm điều sai trái, thì cần nhìn lại cách mình đang thực hành. Một thời kinh chân chính nên giúp ta biết dừng lại trước cơn giận, biết hổ thẹn khi làm điều không đúng, biết thương người và có trách nhiệm hơn với từng hành động.
Có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ: sau thời kinh, dành vài phút suy ngẫm một điều vừa đọc; chọn một lời dạy để áp dụng trong ngày; cuối ngày tự nhìn lại xem mình đã thực hành được đến đâu.
Tụng kinh không phải để trở thành người đọc kinh giỏi hơn người khác, mà là để trở thành người sống có hiểu biết và từ bi hơn chính mình ngày hôm qua. Khi tiếng kinh khép lại nhưng tinh thần lời Phật dạy vẫn tiếp tục hiện diện trong từng suy nghĩ, lời nói và việc làm, lúc ấy thời kinh mới thật sự có mặt trong đời sống.
Cư sĩ Long Khả Nam
