Trong Phật giáo, thần chú thường được gọi là chân ngôn; đà-la-ni là một thuật ngữ có liên quan nhưng không hoàn toàn đồng nghĩa trong mọi trường hợp.
Hỏi: Tôi nghe một số Phật tử nói trì tụng thần chú nhà Phật để hộ thân, tránh tai họa. Xin hỏi quan niệm này có đúng không? Người Phật tử nên hiểu và thực hành thế nào?
(Trường Nguyễn, An Giang)
Đáp:
Trì tụng thần chú để cầu nguyện được che chở là thực hành có trong một số truyền thống Phật giáo. Tuy nhiên, hiểu “hộ thân” theo nghĩa nào rất quan trọng. Nếu cho rằng chỉ cần đọc một câu chú là có thể tránh mọi tai nạn, bệnh tật, bất kể mình sống và hành động ra sao, thì đó là cách hiểu dễ dẫn đến lệ thuộc, xa rời tinh thần tu học.
Trong Phật giáo, thần chú thường được gọi là chân ngôn; đà-la-ni là một thuật ngữ có liên quan nhưng không hoàn toàn đồng nghĩa trong mọi trường hợp. Tùy truyền thống, việc trì tụng có ý nghĩa và nghi thức khác nhau. Có nơi nhấn mạnh năng lực gia trì, có nơi chú trọng việc nhiếp tâm và nuôi dưỡng những phẩm chất giác ngộ. Vì vậy, không nên gom mọi cách thực hành vào một lời giải thích duy nhất.
Với người Phật tử tại gia, có thể hiểu sự hộ trì trước hết từ những chuyển biến trong cách sống. Khi trì tụng với sự chú tâm, người thực hành có một điểm tựa để trở về, bớt chạy theo lo âu và những suy nghĩ tán loạn. Tâm bình tĩnh hơn có thể giúp ta ứng xử sáng suốt hơn, bớt hành động do hoảng sợ hoặc nóng giận. Đây là lợi ích cần được vun bồi qua thực hành, không phải lời bảo đảm rằng mọi hiểm nguy đều biến mất.
Chẳng hạn, trước một chuyến đi xa, Phật tử có thể tụng chú, niệm Phật, cầu nguyện bình an. Sau đó, vẫn phải kiểm tra phương tiện, tuân thủ quy định giao thông, nghỉ ngơi đầy đủ và không lái xe khi đã uống rượu. Lời cầu nguyện đi cùng trách nhiệm sẽ nâng đỡ đời sống. Nếu vì tin mình được che chở mà chủ quan, chính sự chủ quan ấy lại làm tăng nguy cơ gặp nạn.
Cũng vậy, khi đau bệnh, trì tụng có thể là chỗ nương tinh thần, giúp người bệnh bớt cô độc, thêm kiên nhẫn trong quá trình điều trị. Nhưng không nên lấy việc tụng chú thay cho khám bệnh, thuốc men hay những chỉ dẫn cần thiết của nhân viên y tế. Người nhà cũng không nên quy kết rằng bệnh không khỏi là do người bệnh thiếu lòng tin hoặc tụng chưa đủ. Cách nói ấy có thể khiến họ thêm tổn thương.
Điều cần giữ là mối liên hệ giữa trì tụng với giới hạnh. Miệng đọc lời thiêng mà vẫn cố ý làm hại người, gian dối, nuôi thù hận thì việc tu chưa đi vào đời sống. Người mong được bình an cũng cần tập tạo sự bình an cho người khác: tránh sát hại, tôn trọng tài sản, giữ lời nói chân thật, biết chăm sóc và chịu trách nhiệm về hành vi của mình.
Nếu muốn thực hành một bài chú, nên tìm hiểu nguồn gốc và nương sự hướng dẫn của vị thầy có hiểu biết trong truyền thống ấy. Những pháp tu có yêu cầu truyền thừa, hướng dẫn riêng cần được thực hiện đúng cách. Không nên chạy theo lời quảng cáo “chú mạnh nhất”, mua vật phẩm được hứa hẹn bảo đảm trừ mọi tai họa, hoặc xem số lần trì tụng như một cuộc đổi chác để nhận phước.
Vì vậy, nói dùng thần chú để hộ thân có thể phù hợp với niềm tin và thực hành của một số truyền thống Phật giáo. Nhưng sự thực hành ấy cần đi cùng hiểu biết, giới hạnh và trách nhiệm. Người tu vẫn có thể gặp nghịch cảnh; điều đáng quý là học cách đối diện mà không đánh mất sự sáng suốt và lòng từ.
Songanvui.org
