Có một điều rất lạ trong cuộc sống: Khi đang sở hữu một điều gì đó, chúng ta thường ít khi nhận ra giá trị của nó. Nhưng đến khi điều ấy không còn nữa, chúng ta mới bắt đầu tiếc nuối.
Khi cha mẹ còn khỏe mạnh, chúng ta nghĩ rằng vẫn còn nhiều thời gian để phụng dưỡng. Khi gia đình còn sum họp, chúng ta đôi khi xem những bữa cơm chung là điều bình thường. Khi cơ thể còn khỏe mạnh, chúng ta ít quan tâm đến sức khỏe. Khi có một người luôn âm thầm yêu thương và đồng hành, chúng ta đôi khi lại quên dành cho họ sự quan tâm cần thiết.
Đến khi cha mẹ già yếu, một người thân qua đời, sức khỏe suy giảm hoặc một mối quan hệ không còn như trước, chúng ta mới nhận ra có những điều quý giá không thể mua lại bằng tiền bạc.
Đó chính là một biểu hiện của vô thường.
Trong giáo lý Phật giáo, vô thường là một đặc tính của các pháp hữu vi. Những gì do duyên hợp mà thành đều chịu sự biến đổi, không có gì tồn tại mãi mãi trong cùng một trạng thái. Thân thể thay đổi, tuổi trẻ qua đi, hoàn cảnh chuyển biến, các mối quan hệ cũng chịu ảnh hưởng của nhiều nhân duyên.
Hiểu vô thường không phải để bi quan hay sống trong lo sợ mất mát. Ngược lại, hiểu vô thường giúp chúng ta biết trân trọng hiện tại và không hoang phí những nhân duyên đang có.
Nếu cha mẹ còn bên cạnh, hãy dành thời gian thăm hỏi và chăm sóc. Nếu gia đình đang bình yên, hãy học cách nhường nhịn và giữ gìn tình thân. Nếu còn sức khỏe, hãy sống điều độ, làm việc thiện và thực hành tu tập. Nếu đang có một người chân thành đồng hành, hãy biết trân trọng họ bằng những hành động thiết thực.
Đặc biệt, khi hiểu về vô thường, chúng ta cũng cần học cách đối diện với mất mát bằng trí tuệ. Không ai có thể giữ mãi những gì mình yêu quý. Khi một điều kiện thay đổi, đau buồn là cảm xúc tự nhiên, nhưng nếu cứ mãi níu kéo những gì không thể trở lại, chúng ta sẽ tự làm khổ mình.
Hãy biết yêu thương khi còn có thể, biết nói lời xin lỗi khi mình sai, biết cảm ơn khi nhận được sự giúp đỡ và biết tha thứ khi có thể hóa giải những bất hòa.
Đừng để một lời xin lỗi trở thành điều chưa kịp nói. Đừng để một cuộc thăm hỏi trở thành điều mãi mãi không thực hiện. Đừng để những người thân yêu phải chờ đợi tình thương mà chúng ta hoàn toàn có thể trao đi ngay hôm nay.
Vô thường không chỉ nhắc chúng ta về sự mất đi, mà còn nhắc chúng ta về giá trị của từng khoảnh khắc đang hiện hữu.
Hiểu vô thường không phải để sợ hãi ngày mai, mà để biết sống trọn vẹn hơn hôm nay. Đừng đợi đến khi một điều quý giá không còn mới nhận ra mình đã từng có được phước duyên lớn lao đến nhường nào.
Mỗi ngày thức dậy, hãy biết ơn vì mình còn cơ hội sống, còn có thể yêu thương, sửa đổi và làm những việc thiện lành. Đó là cách thiết thực để biến sự hiểu biết về vô thường thành trí tuệ trong đời sống.
Cư sĩ Long Khả Nam
