Có những buổi chiều đứng một mình giữa sân chùa, nghe gió thổi nhẹ qua mái ngói cũ, lòng Thầy tự dưng chùng xuống. Không phải vì buồn. Mà vì thương.
Thương cái chùa quê nhỏ bé ni, bao năm lặng lẽ giữa làng. Thương những bước chân đã đi qua sân gạch, từ thời còn gian khó cho đến những ngày yên bình hôm ni. Và thương cả những cái tết đã từng rộn ràng dưới mái chùa rêu phong ấy.
Chùa làng mình không lớn. Cổng thấp, tường vôi cũ, tượng Phật giản dị. Nhưng mỗi khi tết đến, nơi ni lại mang một hơi thở khác. Không khí ấm hơn. Người ta bước chậm lại. Giọng nói tự nhiên nhỏ xuống.
Thầy nhớ những cái tết xưa. Sáng mồng một, sương còn đọng trên lá, bà con đã lục tục lên chùa. Áo quần không sang trọng, nhưng sạch sẽ. Mấy mệ tóc bạc, tay lần tràng hạt. Trẻ con nép sau lưng người lớn, mắt tròn xoe nhìn khói hương bay.
Không ai cầu chi lớn lao. Chỉ xin một năm yên ổn. Xin gia đình thuận hòa. Xin cho lòng mình bớt nóng nảy. Lời khấn mộc mạc như chính đất và người Quảng Trị chịu thương, chịu khó, ít nói mà nặng tình.
Giờ đây, cuộc sống đổi thay nhiều. Có người làm ăn xa, tết mới về được vài ngày. Có người bận rộn, ghé chùa vội. Nhưng sáng mồng một, sân chùa vẫn đông. Vẫn có những cái cúi đầu thành kính. Vẫn có những ánh mắt rưng rưng khi nhớ về người đã khuất.
Thầy từng thấy bác Trưởng ban hộ tự đứng lặng rất lâu trước bàn thờ Phật vào một chiều cuối năm. Bác không nói nhiều. Chỉ chắp tay, mắt nhắm lại, thở chậm. Cả năm lo việc chùa, lo việc họ, việc làng, có khi mệt mà không than. Nhìn dáng bác giữa làn khói hương mỏng, Thầy thấy rõ một điều: chùa quê được giữ gìn không chỉ bằng công sức, mà bằng tấm lòng.
Chính những con người âm thầm như rứa đã làm cho tết trên chùa quê có chiều sâu. Không ồn ào, không phô trương, nhưng đằm lại. Người này nhìn người kia mà thương hơn. Biết nhường nhau một lời. Biết bỏ qua một chuyện nhỏ.
Tết chưa tới. Nhưng những ngày ni, mỗi lần nghe tiếng chuông chiều ngân giữa trời trong mát, Thầy đã cảm thấy xuân đang đến gần. Không phải bằng sắc màu rực rỡ, mà bằng sự lắng lại trong lòng người.
Thầy tin rằng, chừng nào sân chùa còn có người quét lá, còn có bác Trưởng ban hộ tự âm thầm chăm chút từng việc nhỏ, còn có bà con tìm về thắp nén nhang đầu năm, thì tết quê mình vẫn còn nguyên giá trị.
Giữa bao đổi thay của thời cuộc, còn một nơi để trở về, còn một mái chùa để cúi đầu, còn một tiếng chuông nhắc mình sống hiền và sống phải, đó là điều đáng quý nhất.
Và có lẽ, tết bắt đầu từ chính sự mềm lại của lòng người như rứa.
Nhất Long/ Báo Giác Ngộ
