Cuộc sống có nhiều lo toan khiến tâm con người dễ sinh phiền não và bất an. Đức Phật dạy rằng muốn có an lạc thật sự, chúng ta cần học cách buông bỏ những chấp trước, hơn thua và sân hận trong lòng. Khi biết buông xả đúng cách, tâm sẽ nhẹ nhàng và cuộc sống trở nên bình yên hơn.
Trong cuộc đời này, có lẽ không ai muốn mang theo phiền não. Ai cũng mong tâm mình được bình an, nhẹ nhàng và thảnh thơi. Nhưng mong muốn là một chuyện, còn biết cách buông bỏ lại là chuyện khác.
Đức Phật dạy rằng hạnh phúc chân thật không nằm ở những điều bên ngoài, mà nằm ở sự an tịnh trong tâm hồn. Khi tâm an, cuộc đời tự nhiên trở nên nhẹ nhàng hơn. Khi lòng thanh thản, ta mới thật sự cảm nhận được niềm vui của cuộc sống.
Thế nhưng giữa dòng đời nhiều lo toan, con người thường bị cuốn vào vòng xoáy của hơn thua, được mất. Có người sở hữu nhiều tiền bạc, nhà cửa khang trang, nhưng trong lòng vẫn chất chứa bất an. Bởi vì họ luôn phải gồng mình để giữ lấy những thứ mình đang có, sợ mất đi, sợ thua kém người khác.
Đôi khi, sau những cái gọi là chiến thắng, ta lại cảm thấy trong lòng có điều gì đó trống trải. Vì phía sau những cuộc hơn thua ấy có thể là sự xa cách, là những tổn thương, là những lời nói thiếu tôn trọng nhau.
Vậy thì tại sao chúng ta cứ phải cố gắng thắng bằng mọi giá?
Chỉ cần ta thay đổi một chút trong cách sống. Nói với nhau những lời hiền hòa hơn, đối xử với nhau chân thành hơn, giữ tâm ngay thẳng và ôn nhu hơn. Khi đó, tâm mình sẽ dần được bình an.
Nhưng nói thì dễ, thực hành lại không đơn giản. Vì vậy, học cách sống hòa hợp với chính mình và với mọi người xung quanh là một quá trình cần sự kiên nhẫn và tu tập lâu dài.
Muốn làm được điều đó, trước hết ta phải học cách buông xả. Con người thường thích nắm giữ hơn là buông bỏ. Dù trên thực tế, buông đôi khi lại dễ hơn rất nhiều. Những ai biết buông đúng lúc, biết giữ đúng cách, thì sẽ không bị chìm trong khổ đau.
Trong giáo pháp của Đức Phật, sự “nắm giữ đúng” chính là sống theo Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh niệm và Chánh định. Khi ta biết sống đúng như vậy, tâm sẽ tự nhiên cân bằng và an lạc. Nhưng điều khó nhất của con người không phải là nắm giữ, mà là biết buông để tâm được nhẹ nhàng.
Nếu chúng ta có thể buông bớt những danh lợi, buông những hận thù chấp nhặt, buông những toan tính cho riêng mình, và buông cả tham – sân – si trong đời sống hằng ngày, thì tự nhiên tâm hồn sẽ trở nên thanh thản.
Khi biết buông xả, lòng ta sẽ rộng mở hơn. Người khác nói điều không vừa ý, ta cũng dễ dàng bỏ qua. Nếu có ai làm ta tổn thương, ta cũng có thể học cách tha thứ. Những buồn giận nếu có, rồi cũng nhanh chóng lắng xuống.
Chỉ cần ngủ một giấc, sáng mai thức dậy, lòng lại nhẹ nhàng như chưa từng có chuyện gì xảy ra.
Tuy nhiên, buông xả không có nghĩa là buông bỏ tất cả để trốn tránh cuộc đời. Buông xả cũng không phải là phủi bỏ trách nhiệm.
Là người con Phật, chúng ta buông xả phiền não nhưng vẫn giữ trọn bổn phận của mình. Vẫn hiếu kính với cha mẹ, vẫn làm tròn trách nhiệm trong gia đình và xã hội.
Tất cả được thực hiện với một tấm lòng bao dung, rộng mở như tinh thần của Bồ tát – sống với Từ, Bi, Hỷ, Xả.
Khi ta quay về chăm sóc đời sống nội tâm, tâm hồn sẽ dần trở nên trong sáng và an vui. Từ đó, ta sống nhẹ nhàng hơn, làm việc tốt hơn, biết yêu thương và tha thứ nhiều hơn.
Hạnh phúc thật ra rất giản dị. Đôi khi chỉ bắt đầu từ một điều nhỏ thôi: buông xuống một chút phiền não trong lòng.
Mong rằng mỗi chúng ta đều có thể thực tập buông xả và tha thứ – dù chỉ một lần trong ngày hôm nay. Rồi dần dần nhiều hơn trong những ngày sau đó.
Bởi vì khi buông được một điều, lòng ta sẽ nhẹ đi một điều. Và khi lòng nhẹ đi, cuộc đời cũng trở nên bình an hơn.
Minh Giác
