Mỗi mùa Vu lan, nhiều chùa tổ chức tụng kinh, cầu nguyện, tưởng niệm cha mẹ, ông bà, tổ tiên
Nhiều Phật tử cũng tự tụng kinh Vu lan tại nhà với mong muốn báo hiếu cha mẹ hiện tiền và hồi hướng cho người thân đã qua đời. Vậy tụng kinh Vu lan thực sự mang lại lợi ích gì, và phải hiểu thế nào để việc tụng kinh không trở thành một nghi thức cầu phước đơn thuần?
Kinh Vu lan gắn với câu chuyện Tôn giả Mục Kiền Liên và lòng hiếu thảo đối với mẹ. Vượt lên trên những yếu tố mang màu sắc tín ngưỡng, thông điệp quan trọng của bản kinh là nhắc con người nhớ đến ân sinh thành, dưỡng dục và trách nhiệm báo đáp những ân nghĩa mình đã nhận.
Vì thế, lợi ích đầu tiên của việc tụng kinh Vu lan là đánh thức lòng biết ơn. Giữa đời sống bận rộn, đôi khi chúng ta xem sự hiện diện và chăm sóc của cha mẹ như điều hiển nhiên. Đến khi đọc lại những lời kinh về ân nghĩa sinh thành, nhiều người mới giật mình nhận ra cha mẹ đã già, còn mình đã quá lâu chưa thật sự ngồi xuống bên họ.
Một thời kinh vì vậy có thể trở thành khoảng dừng cần thiết. Ta tạm rời công việc, điện thoại, những lo toan thường nhật để nhớ về những tháng năm cha mẹ đã dành cho mình. Nếu từ sự lắng lòng ấy mà một người biết gọi điện hỏi thăm cha mẹ, trở về dùng một bữa cơm hoặc dịu dàng hơn trong lời nói, thời kinh đã bắt đầu sinh ra giá trị trong đời sống.
Với những người cha mẹ đã qua đời, tụng kinh còn là cách để tưởng niệm. Có những điều khi cha mẹ còn sống ta chưa kịp nói, những lỗi lầm chưa kịp xin lỗi, những yêu thương chưa kịp bày tỏ. Trước bàn Phật hay bàn thờ gia tiên, lời kinh có thể giúp người ở lại đối diện với thương nhớ bằng một tâm thế lắng dịu hơn.
Tuy nhiên, Phật giáo không nên được hiểu theo hướng chỉ cần con cái tụng thật nhiều kinh thì mọi nghiệp của cha mẹ đều được xóa bỏ. Nghiệp là vấn đề sâu sắc, mỗi người phải chịu trách nhiệm đối với những hành động có chủ ý của chính mình. Không ai có thể hoàn toàn sống thay, tu hay hay gánh hết nghiệp của một người khác
Điều người sống có thể làm là tạo những thiện nghiệp rồi hồi hướng phước lành đến người đã mất. Bố thí, cúng dường, giúp đỡ người nghèo khó, phóng sinh đúng cách, bảo vệ sự sống, sống chân thật… đều có thể trở thành những việc thiện được thực hiện với tâm tưởng nhớ cha mẹ.
Bởi vậy, tụng kinh và làm thiện nên đi cùng nhau. Nếu sáng tụng kinh Vu lan rất trang nghiêm nhưng chiều về vẫn làm cha mẹ buồn lòng, anh em tranh giành tài sản, đối xử bất công với người khác thì ý nghĩa của thời kinh chưa đi được bao xa khỏi bàn thờ.
Một lợi ích khác của tụng kinh là giúp an định thân tâm. Nhịp đọc chậm, sự chú tâm vào lời kinh, không gian yên tĩnh và tâm hướng thiện có thể giúp người tụng tạm thời rời khỏi những suy nghĩ tán loạn. Đặc biệt với người đang chịu nỗi đau mất cha mẹ, thời khóa tụng niệm có thể trở thành một điểm tựa tinh thần.
Nhưng đừng chỉ tụng bằng miệng. Kinh Phật trước hết cần được nghe, đọc, suy ngẫm rồi đưa vào đời sống. Nếu gặp một đoạn kinh nói về lòng hiếu thảo, hãy tự hỏi mình đang đối xử với cha mẹ thế nào. Nếu lời kinh nhắc đến bố thí, hãy xem mình có thể chia sẻ điều gì. Nếu kinh gợi về vô thường, hãy nhìn lại những giận hờn mình đang giữ.
Khi ấy, mỗi trang kinh giống như một tấm gương để soi lại chính mình.
Đặc biệt, Vu lan không chỉ dành cho cha mẹ đã mất. Với người còn cha mẹ, mùa báo hiếu càng mang ý nghĩa thiết thực. Đừng chỉ cầu cho cha mẹ sống lâu mà quên chăm sóc sức khỏe của họ. Đừng chỉ tụng kinh cầu an mà để cha mẹ cô đơn. Đừng chuẩn bị lễ vật thật lớn ở chùa nhưng lại thiếu kiên nhẫn khi nghe cha mẹ kể đi kể lại một câu chuyện cũ.
Báo hiếu theo tinh thần Phật giáo còn sâu hơn việc phụng dưỡng vật chất. Cha mẹ thiếu thốn, con cái chăm lo là điều cần thiết. Nhưng nếu có thể, người con còn nên khuyến khích cha mẹ sống thiện, biết buông xả, vun bồi phước lành, tìm được niềm vui tinh thần và sự bình an khi tuổi ngày một cao.
Không nhất thiết phải chờ đến tháng Bảy mới tụng kinh Vu lan. Cũng không nhất thiết phải có một nghi lễ thật lớn. Một người có thể tụng kinh ở chùa hoặc tại nhà, một mình hoặc cùng gia đình. Điều quan trọng vẫn là sự thành tâm, hiểu nghĩa và chuyển hóa sau mỗi thời kinh.
Thực ra, lợi ích lớn nhất của tụng kinh Vu lan có lẽ không nằm ở việc chúng ta đã đọc được bao nhiêu biến kinh, mà ở chỗ sau khi khép quyển kinh lại, ta sống khác đi như thế nào. Nếu ta biết thương cha mẹ hơn, bớt một lời làm người thân tổn thương, biết chia sẻ với những người bất hạnh và ý thức sâu sắc hơn về những ân nghĩa đã nhận, lời kinh đã thực sự đi vào cuộc sống.
Vu lan rồi sẽ qua, tiếng chuông và lời kinh cũng sẽ lắng xuống. Nhưng lòng hiếu thảo không nên khép lại cùng một mùa lễ. Tụng kinh Vu lan có ý nghĩa nhất khi từ những lời kinh ấy, mỗi người biết biến lòng biết ơn thành hành động – để khi cha mẹ còn bên đời, ta không phải đợi đến một mùa Vu lan nào đó mới tiếc rằng mình đã từng có rất nhiều thời gian để thương mà lại thương chưa đủ.
Thích Nhựt Đăng
