Nhiều bữa, tôi cầm điện thoại chỉ để xem một tin nhắn. Người gửi hẹn tôi chín giờ.
Tôi đọc xong, định đặt máy xuống thì thấy một bài viết đang có nhiều người tranh luận. Tôi mở phần bình luận, đọc từ người này sang người khác. Đến khi ngẩng lên, ly cà phê đã nguội. Tôi nhớ khá rõ một câu nói móc của người chưa từng gặp, còn giờ hẹn thì phải mở tin nhắn xem lại.
Từ những buổi sáng như thế, tôi bắt đầu để ý đến khoảnh khắc bàn tay tìm điện thoại. Có lúc tôi cần trả lời công việc. Có lúc tôi chờ một người gọi lại, thấy sốt ruột nên mở mạng. Cũng có lúc bài đang viết đến chỗ bí, tôi muốn tìm một việc dễ hơn để làm. Chỉ cần gọi đúng tên điều đang xảy ra, tôi đã có thêm một chút tự do. Tôi có thể đọc tin nhắn rồi trở lại với bài viết. Nếu thật sự muốn nghỉ, tôi có thể đứng dậy, rót nước và nhìn ra ngoài một lát.
Nhìn lại mình trước khi nhìn màn hình
Khi thực tập chánh niệm, tôi thường bắt đầu bằng một việc nhỏ. Trước khi mở ứng dụng, tôi tự hỏi mình vào đây để làm gì. Câu trả lời đôi khi rất bình thường. Tôi muốn xem ảnh con, tìm một bài báo, hay đọc vài chuyện vui sau một ngày mệt. Biết mình đang làm gì, tôi dễ nhận ra lúc đã đi xa khỏi ý định ban đầu.
Có hôm tôi đang vui, lướt qua ảnh một người bạn vừa ra sách, chợt thấy lòng chùng xuống. Cuốn sách của tôi vẫn còn mấy chương dang dở. Tôi nhận ra mình đã lấy một khoảnh khắc đẹp trong đời bạn để so với cả quãng loay hoay của mình. Thấy được sự so sánh ấy, tôi có thể gửi bạn một lời chúc thật lòng. Rồi tôi mở lại bản thảo, đọc đoạn hôm qua mình viết dở. Có khi sửa được đúng một câu. Một câu ấy thuộc về công việc tôi đã định làm từ sáng.
Giữ một nhịp trước khi bấm gửi
Làm công việc viết và biên tập, tôi thường đọc bình luận dưới những bài mình đăng. Có góp ý giúp tôi phát hiện một chi tiết sai. Cũng có câu khiến tôi muốn đáp lại ngay, nhất là khi người đọc quy cho tôi một ý mà tôi chưa từng viết. Lúc ấy, tôi nhận ra cơn giận qua cách mình gõ. Ngón tay đi nhanh, câu chữ sắc dần. Tôi đã nghĩ đến việc người kia sẽ bí thế ra sao khi đọc câu trả lời của mình.
Tôi tập rời tay khỏi bàn phím một lát, rồi đọc lại lời người kia. Nếu họ chỉ ra một chỗ sai, tôi kiểm tra và đính chính. Nếu bài viết có câu dễ gây hiểu lầm, tôi giải thích thêm. Có lần đọc kỹ, tôi thấy người bình luận đang bênh một người thân từng gặp chuyện tương tự. Biết vì sao họ phản ứng mạnh, tôi vẫn có thể nói rõ điều mình nghĩ, bằng giọng mà hai người còn có thể nghe nhau.
Tôi nhớ lời Đức Phật dạy về lời nói chân thật, có ích và đúng thời. Trên mạng, tôi cũng cần nhớ điều ấy khi chia sẻ bài của người khác. Một thông tin làm tôi phẫn nộ thường khiến tôi muốn chuyển đi rất nhanh. Nhưng người bị nhắc tên trong bài có thể phải sống với lời cáo buộc ấy nhiều năm. Tôi tập mở nguồn, xem ngày đăng, đọc hết bài và tự hỏi mình đã biết đủ để chia sẻ chưa. Có những lần, sau khi kiểm tra, tôi lặng lẽ đóng trang.
Tôi vẫn dùng mạng mỗi ngày để làm việc, đọc tin và hỏi thăm bạn bè. Thỉnh thoảng, tôi vẫn mải đọc đến nguội một ly cà phê. Gần đây, có một việc tôi làm được thường hơn. Khi đang xem điện thoại mà cha gọi, tôi úp màn hình xuống. Có khi cha chỉ kể cây ngoài sân vừa ra trái. Tôi nghe hết chuyện rồi hỏi cha trái đã chín chưa.
Tuấn Trần

















