PGVDN – Trên thương trường, Đoàn Diệp Hà được biết đến với vai trò một nữ doanh nhân hoạt động trong lĩnh vực làm đẹp và chăm sóc sức khỏe. Nhưng phía sau công việc và những danh xưng ấy là một người phụ nữ dành nhiều sự quan tâm cho đời sống nội tâm, cho việc tu dưỡng bản thân và cách mình hiện diện giữa cuộc đời.
Với chị, thành công không chỉ được đo bằng những gì đạt được, mà còn ở cách một người đối đãi với người khác, với chính mình và với những điều mình đang có.
Trong cuộc trò chuyện với Phật Giáo Và Doanh Nhân (PGVDN), CEO Đoàn Diệp Hà chia sẻ về hành trình đi giữa Đạo và Đời, về kinh doanh, sự biết đủ, lòng biết ơn và những điều chị vẫn đang học mỗi ngày.
PV PGVDN: Nếu không giới thiệu bằng chức danh CEO hay những thành tựu trong công việc, chị sẽ giới thiệu mình như thế nào?
CEO Đoàn Diệp Hà: Tôi nghĩ mình chỉ là một người đang học.
Học cách làm việc, học cách đối xử với mọi người và cũng học cách hiểu chính mình.
Tôi không nghĩ mình đã sống tốt đến mức có thể nói với ai đó rằng hãy sống như tôi. Bởi bản thân tôi vẫn còn những lúc nóng giận, tự ái, còn những điều chưa làm được như mình mong muốn.
Có lẽ điều tôi cố gắng nhất là sau mỗi lần như vậy, mình chịu khó nhìn lại. Nếu thấy mình sai thì sửa, nếu làm ai đó buồn thì tìm cách nói lời xin lỗi.
Tôi nghĩ một người trưởng thành không phải là người không bao giờ mắc lỗi, mà là người dần biết nhận ra lỗi của mình và không ngại sửa đổi.
PV PGVDN: Điều gì khiến chị quan tâm nhiều hơn đến đời sống nội tâm?
CEO Đoàn Diệp Hà: Có lẽ càng đi qua nhiều trải nghiệm, tôi càng nhận ra rằng những thứ bên ngoài không thể giải quyết hết những bất an bên trong.
Mình có thể bận rộn, có thể đạt được một số mục tiêu, có thể được nhiều người biết đến, nhưng nếu trong lòng không có sự bình an thì vẫn cảm thấy thiếu.
Từ đó tôi bắt đầu quan sát mình nhiều hơn.
Khi vui, tôi tự hỏi vì sao mình vui. Khi buồn, tôi cũng nhìn xem điều gì đang khiến mình buồn. Khi bực một ai đó, thay vì chỉ nghĩ người kia sai, tôi tập nhìn lại phần phản ứng của chính mình.
Đó là một quá trình rất chậm. Và tôi vẫn đang học.
PV PGVDN: Chị nhìn việc tu tập như thế nào trong đời sống của một người đang làm kinh doanh?
CEO Đoàn Diệp Hà: Tôi nghĩ tu không phải là trở thành một con người hoàn toàn khác.
Tu trước hết là nhìn lại chính mình.
Mình vẫn đi làm, vẫn kinh doanh, vẫn có những trách nhiệm và áp lực của đời sống. Nhưng nếu có thêm sự tỉnh thức thì mình biết dừng lại trước khi nói một lời làm người khác tổn thương; biết cân nhắc trước một quyết định có thể ảnh hưởng đến người khác; biết nhận ra khi lòng mình đang quá tham, quá giận hay quá chấp.
Nếu học Phật mà mình lại thấy mình hơn người khác thì có lẽ mình vẫn còn phải học rất nhiều.
Với tôi, tu tập làm cho mình bớt muốn chứng minh mình đúng, bớt muốn hơn thua và biết lắng nghe hơn.
PV PGVDN: Trong kinh doanh, lợi nhuận là một phần tất yếu. Vậy chữ “Tâm” có vị trí như thế nào trong cách chị làm việc?
CEO Đoàn Diệp Hà: Tôi nghĩ kinh doanh cần lợi nhuận, nhưng không thể chỉ có lợi nhuận.
Một doanh nghiệp tồn tại được lâu dài phải tạo ra giá trị thật. Người sử dụng sản phẩm phải nhận được điều xứng đáng với sự tin tưởng của họ. Người làm việc cùng mình cũng cần được tôn trọng. Và khi có điều gì chưa tốt, mình phải có trách nhiệm nhìn nhận.
Tôi luôn tâm niệm tinh thần “lợi mình – lợi người – lợi chúng sinh”. Mình làm ra giá trị thì mình có lợi, người khác nhận được giá trị thì họ có lợi, và nếu công việc đó không gây tổn hại cho cộng đồng thì mới có ý nghĩa lâu dài.
Tất nhiên, nói thì dễ hơn làm. Tôi cũng có những lúc phải đứng trước những lựa chọn rất khó. Nhưng ít nhất mình có một nguyên tắc để tự nhắc mình không đi quá xa khỏi điều mình tin là đúng.
PV PGVDN: Có điều gì trong quá trình làm việc khiến chị nhận ra rằng tiền bạc hay thành công không phải là tất cả?
CEO Đoàn Diệp Hà: Tôi nghĩ đó là điều mỗi người sẽ tự nhận ra theo từng giai đoạn của cuộc đời.
Khi còn trẻ, mình thường nghĩ có được nhiều hơn thì sẽ hạnh phúc hơn. Nhưng càng về sau, mình càng hiểu có những thứ không thể mua bằng tiền.
Một bữa cơm bình an, một người thật lòng với mình, một gia đình còn khỏe mạnh, một buổi sáng thức dậy thấy lòng nhẹ nhàng… những điều ấy đôi khi rất bình thường nhưng lại vô cùng quý giá.
Vì vậy, tôi học cách biết ơn những gì mình đang có thay vì lúc nào cũng nhìn vào những gì mình chưa có.
PV PGVDN: “Biết đủ” có phải là bằng lòng với hiện tại và không còn phấn đấu?
CEO Đoàn Diệp Hà: Tôi không nghĩ vậy.
Biết đủ không có nghĩa là ngừng cố gắng. Mình vẫn có thể đặt mục tiêu, vẫn muốn làm những điều lớn hơn, nhưng không để lòng tham dẫn mình đi.
Tôi có thể mong muốn thành công hơn, nhưng không vì thế mà xem thường người khác. Tôi có thể muốn doanh nghiệp phát triển, nhưng không đánh đổi tất cả chỉ để đạt được con số.
Biết đủ, theo cách tôi hiểu, là trong khi đi về phía trước mình vẫn biết mình đang có gì và biết trân trọng nó.
PV PGVDN: Người làm kinh doanh thường phải quyết đoán. Điều đó có mâu thuẫn với sự mềm mại, lòng từ bi hay không?
CEO Đoàn Diệp Hà: Tôi nghĩ quyết đoán và tử tế không loại trừ nhau.
Có những việc mình phải quyết định rất rõ ràng. Nhưng rõ ràng không có nghĩa là làm tổn thương người khác.
Mình có thể nói “không” mà không cần làm người đối diện mất mặt. Có thể từ chối một việc nhưng vẫn giữ được sự tôn trọng. Có thể xử lý một vấn đề nghiêm khắc nhưng không xuất phát từ sự sân giận.
Tôi cũng đang tập điều đó.
PV PGVDN: Có khi nào chị nhận ra mình đã làm ai đó tổn thương chỉ vì nghĩ rằng mình đang bảo vệ cái đúng?
CEO Đoàn Diệp Hà: Có.
Và những lúc như vậy, tôi thấy cái khó nhất không phải là nhận ra mình sai, mà là vượt qua cái tôi để nói lời xin lỗi.
Có những lúc mình nghĩ mình đúng nên chỉ nhìn thấy lỗi của người khác. Sau đó bình tĩnh lại mới thấy, cách mình nói hoặc cách mình phản ứng cũng đã khiến người khác tổn thương.
Từ đó tôi tự nhắc mình: đúng cũng cần đúng cách.
Nếu một điều đúng mà mình nói ra bằng sự nóng giận, khiến người khác đau lòng, thì có lẽ mình cần nhìn lại cả cách mình đang bảo vệ điều đúng ấy.
PV PGVDN: Chị nghĩ thế nào về việc làm thiện nguyện và sự cho đi?
CEO Đoàn Diệp Hà: Tôi nghĩ cho đi trước hết là một cách để mình biết mình may mắn.
Khi mình có điều kiện hơn một chút, mình có thể chia sẻ với người khác. Nhưng tôi luôn nghĩ người cho không nên đứng ở vị trí cao hơn người nhận.
Hôm nay mình có thể là người cho đi, nhưng ngày mai chưa biết mình sẽ nhận lại sự giúp đỡ từ ai.
Vì vậy, nếu có thể giúp một người, tôi nghĩ nên giúp bằng sự tôn trọng. Đừng để người nhận cảm thấy họ đang mắc nợ mình.
Có khi sự cho đi không cần lớn. Một khoản hỗ trợ, một bữa cơm, một lời động viên đúng lúc hay đơn giản là ngồi xuống lắng nghe một người đang khó khăn cũng có thể trở thành một sự nâng đỡ.
PV PGVDN: Có phải càng hiểu về vô thường, con người càng biết trân trọng những gì đang có?
CEO Đoàn Diệp Hà: Tôi nghĩ là như vậy.
Vô thường nghe có vẻ là một khái niệm lớn, nhưng thực ra rất gần với đời sống.
Hôm nay còn gặp nhau, ngày mai có thể mỗi người một nơi. Hôm nay còn khỏe, ngày mai sức khỏe có thể thay đổi. Những điều mình tưởng là chắc chắn đôi khi lại không chắc chắn.
Hiểu vô thường không phải để bi quan, mà để mình biết thương nhau khi còn có thể.
Nếu có điều gì cần nói với cha mẹ thì nói sớm hơn một chút. Nếu cần cảm ơn ai đó thì đừng đợi. Nếu có thể tha thứ thì đừng để sự giận hờn kéo dài quá lâu.
Tôi nghĩ đó cũng là một cách sống có tỉnh thức.
PV PGVDN: Có điều gì chị từng rất muốn giữ nhưng sau này hiểu rằng cần phải buông?
CEO Đoàn Diệp Hà: Có lẽ là cái tôi.
Ai cũng muốn được công nhận, muốn người khác hiểu mình, muốn mình đúng. Nhưng càng giữ những điều ấy, mình càng mệt.
Có những chuyện trước đây tôi nghĩ phải giải thích cho bằng được. Sau này tôi hiểu rằng không phải ai cũng cần hiểu mình, và mình cũng không cần phải chứng minh với tất cả mọi người.
Có những thứ buông được thì lòng nhẹ hơn rất nhiều.
PV PGVDN: Nếu một ngày không còn danh xưng CEO, chị mong mọi người nhớ đến Đoàn Diệp Hà như thế nào?
CEO Đoàn Diệp Hà: Tôi chưa bao giờ nghĩ nhiều về việc người khác sẽ nhớ mình như thế nào.
Nhưng nếu có thể lựa chọn, tôi chỉ mong người từng gặp mình cảm thấy họ được đối xử tử tế.
Tôi không cần người ta nhớ mình thành công thế nào. Nếu sau một cuộc gặp, một người nào đó cảm thấy được tôn trọng, được lắng nghe hoặc thấy lòng nhẹ hơn một chút, với tôi như vậy đã đủ quý.
Danh xưng rồi cũng sẽ thay đổi. Điều còn lại có lẽ là cách mình đã đối xử với nhau.
PV PGVDN: Nếu nhìn lại hành trình của mình, chị nghĩ mình đã “sống đúng” chưa?
CEO Đoàn Diệp Hà: Tôi không dám nói mình đã sống đúng.
Tôi chỉ biết mình đang cố gắng sống tốt hơn hôm qua.
Có những điều mình hiểu rất rõ nhưng đôi khi vẫn chưa làm được. Có những lúc mình biết nên bình tĩnh nhưng vẫn nóng giận. Biết nên buông nhưng vẫn còn tiếc. Biết nên tha thứ nhưng lòng mình vẫn còn vướng.
Nhưng có lẽ điều quan trọng là mình không bỏ cuộc với chính mình.
Mỗi ngày sửa một chút, bớt một chút nóng giận, bớt một chút hơn thua, biết thương người hơn một chút. Tôi nghĩ như vậy cũng đã là một hành trình đáng quý.
PV PGVDN: Chị muốn gửi điều gì đến những người đang cảm thấy mệt mỏi giữa cuộc sống nhiều áp lực?
CEO Đoàn Diệp Hà: Tôi nghĩ trước hết hãy cho mình một khoảng lặng.
Không phải lúc nào chúng ta cũng cần phải mạnh mẽ. Có những ngày mệt thì cho phép mình nghỉ. Có những lúc buồn thì nhìn nhận rằng mình đang buồn, thay vì cố tỏ ra ổn.
Và đừng quên rằng mình vẫn còn rất nhiều điều đáng biết ơn.
Nếu hôm nay chưa giải quyết được hết mọi chuyện thì ngày mai mình làm tiếp. Nếu hôm nay chưa đủ bình an thì mình tập bình an từng chút.
Cuộc sống còn dài, mình không cần phải vội trở thành một người hoàn hảo.
PV PGVDN: Cuối cùng, nếu gửi một lời đến độc giả Phật Giáo Và Doanh Nhân, chị muốn nói gì?
CEO Đoàn Diệp Hà: Tôi chỉ muốn gửi một lời rất đơn giản: mong mỗi người chúng ta, dù đang ở vị trí nào, cũng giữ được một chút thiện lành trong tâm.
Làm kinh doanh thì mong có thể tạo ra giá trị. Làm việc thì mong giữ được chữ tín. Đối với gia đình thì biết yêu thương. Đối với người khác thì biết tôn trọng. Và đối với chính mình thì biết bao dung.
Mình không cần làm những điều quá lớn lao ngay lập tức.
Nếu mỗi ngày mình bớt làm một người khác buồn, biết nói một lời tử tế hơn, biết giúp một người khi có thể, biết dừng lại trước một điều không nên làm… thì tôi nghĩ cuộc sống đã tốt đẹp hơn rất nhiều.
Tôi cũng đang học như vậy.
Không phải ngày nào tôi cũng làm được. Nhưng tôi tin rằng, chỉ cần còn muốn sống tốt hơn thì mình vẫn còn đang đi đúng hướng.
PGVDN – Cuộc trò chuyện với CEO Đoàn Diệp Hà không đặt trọng tâm vào những con số hay danh xưng, mà gợi mở một cách nhìn khác về hành trình của người làm kinh doanh: thành công bên ngoài và sự tu dưỡng bên trong có thể song hành khi con người biết giữ mình trước những được – mất của cuộc đời.
Sau cùng, điều làm nên giá trị của một người có lẽ không chỉ là họ đã đi được bao xa, mà còn là trên hành trình ấy, họ đã đối xử với người khác bằng tâm thế nào.
Và với Đoàn Diệp Hà, hành trình ấy dường như vẫn đang tiếp diễn — bằng sự học hỏi, biết ơn và nỗ lực sống tử tế hơn mỗi ngày.
Thực hiện: PGVDN
