Trong Kinh Potaliya (Trung Bộ Kinh số 54), Đức Phật đã đưa ra nhiều ví dụ cụ thể, sống động để làm rõ những mặt tiêu cực và nguy hại của sự đắm chìm trong dục lạc cảm giác:
– Một con chó đói đang tuyệt vọng gặm một khúc xương không có thịt, chỉ dính chút máu. Nó không thể làm dịu cơn đói bằng cách ấy, mà chỉ càng lúc càng kiệt sức và thất vọng hơn.
Dục lạc không bao giờ thật sự thỏa mãn được người đắm say trong nó, chỉ khiến họ mệt mỏi hơn.
– Một con chim săn mồi cướp được một cục thịt, liền bị các loài chim khác đuổi theo, mổ cấu bằng mỏ và vuốt.
Dục lạc là thứ ai cũng thèm khát. Giữ lấy cho riêng mình khiến ta trở thành đối tượng của sự ganh ghét, thù oán và bạo lực.
– Một người cầm đuốc đang cháy bước đi ngược chiều gió, và bị chính ngọn lửa đó thiêu đốt.
Khi đang thọ hưởng dục lạc, thân và tâm đều bị tổn hại – một cách trực tiếp và từ từ.
– Một người đang bị lôi kéo về phía một hố than hồng rực cháy.
Nghiệp do tham ái dục lạc tạo ra sẽ lôi kéo người ấy vào những nỗi khổ đau trong tương lai, dù họ không hề mong muốn.
– Một giấc mơ đẹp chỉ mang lại hạnh phúc ảo tạm thời. Khi tỉnh dậy, chẳng còn lại gì cả.
Dục lạc cũng vậy – phù du, hư ảo, không thật và không bền.
– Một người khoe khoang và tận hưởng những món đồ mượn từ người khác, rồi quên mất rằng chúng không phải của mình. Đến lúc phải trả lại, họ đau khổ tột cùng.
Khi lầm tưởng mình có quyền sở hữu dục lạc, thì sự mất mát sẽ gây đau đớn dữ dội.
– Một người trèo lên cây hái trái. Có người khác đến, chặt cây đi, khiến người kia bị thương nặng hoặc mất mạng.
Dục lạc vốn mong manh, tùy thuộc nhiều điều kiện. Việc mất mát có thể xảy đến bất kỳ lúc nào, đầy đau thương.
Thiền sư Ajahn Sean Jayasāro
