Hỏi: Tôi thấy bạn bè ngày càng thành đạt, người thì mua nhà, người thì kinh doanh phát đạt, còn bản thân vẫn chật vật với cuộc sống. Dù không muốn, tôi vẫn cảm thấy tủi thân, ganh tị và đôi khi nghĩ rằng mình kém cỏi. Người học Phật nên làm thế nào?
Đáp: Trước hết, bạn đừng vội trách mình vì những cảm xúc ấy. Khi nhìn thấy người khác có điều mình mong muốn, tâm so sánh rất dễ xuất hiện. Điều quan trọng không phải là phủ nhận cảm xúc, mà là nhận diện nó để không bị nó dẫn dắt.
Trong đạo Phật, lòng ganh tị có thể khiến tâm bất an, làm ta quên mất những điều tốt đẹp mình đang có. Càng nhìn vào thành công của người khác bằng sự so sánh, ta càng dễ biến cuộc sống thành một cuộc đua không có điểm dừng.
Bạn hãy nhớ rằng mỗi người có hoàn cảnh, điều kiện, cơ hội và trách nhiệm khác nhau. Những gì chúng ta nhìn thấy trên bề mặt chưa chắc phản ánh toàn bộ cuộc đời của người khác.
Thay vì tự hỏi tại sao mình không bằng họ, hãy thử hỏi: hôm nay mình có thể làm điều gì tốt hơn hôm qua?
Nếu công việc chưa thuận lợi, hãy học thêm một kỹ năng. Nếu tài chính còn khó khăn, hãy nhìn lại thu chi và xây dựng kế hoạch phù hợp. Nếu đang thiếu tự tin, hãy ghi nhận những tiến bộ nhỏ mà trước đây mình chưa làm được.
Bạn cũng có thể thực tập tùy hỷ: chân thành vui trước điều tốt đẹp mà người khác đạt được. Thành công của họ không nhất thiết là thất bại của mình. Khi biết chúc mừng người khác bằng tâm rộng mở, chúng ta đang từng bước chuyển hóa sự ganh tị thành thiện ý.
Đừng dùng thành công của người khác làm thước đo để phủ nhận giá trị của chính mình.
Người học Phật vẫn có thể đặt mục tiêu, nỗ lực làm giàu và mong muốn cuộc sống tốt đẹp hơn. Điều cần học là phấn đấu bằng năng lực chân chính, không đánh mất lòng tự trọng và sự bình an vì những cuộc so sánh vô tận.
Hãy đi con đường của mình, làm tốt việc cần làm và kiên nhẫn với tiến trình trưởng thành của bản thân.
Khi biết tùy hỷ với niềm vui của người khác và tinh tấn trên con đường của mình, ta vừa nuôi dưỡng được thiện tâm, vừa tạo thêm động lực để tiến bộ.
Cư sĩ Long Khả Nam
