Có Chánh kiến, hành giả không còn mù mờ trong tu tập. Từ cái thấy đúng, sẽ có tư duy đúng, sống đúng, và định đúng.
Vì sao Chánh kiến đi đầu?
Chánh kiến là cái thấy đúng về thực tại: biết Khổ, nguyên nhân của khổ, sự đoạn diệt khổ và con đường đưa đến đoạn diệt Khổ. Nếu thấy sai, hiểu sai, thì mọi tư duy, lời nói, hành vi dù có thiện ý cũng có thể rơi vào sai lầm.
Vì vậy, Đức Phật không bắt đầu con đường bằng Giới, Định, hay tín ngưỡng, mà bắt đầu bằng trí tuê: thấy rõ nhân quả, thấy rõ khổ và vô thường.
Một thời, Đức Phật dạy:
“Này các Tỷ-kheo, cũng như trong các bộ phận của thân thể, cái đầu đứng đầu, tương tự vậy, trong các Pháp đưa đến Thánh đạo, Chánh Kiến đi đầu.” và “Với Chánh Kiến làm Duyên, Chánh Tư Duy sanh khởi. Với Chánh Tư Duy làm Duyên, Chánh Ngữ sanh khởi. Với Chánh Ngữ làm Duyên, Chánh Nghiệp sanh khởi… cho đến Chánh Định.” [SN 45.1 – Cakkhu Sutta]
Không có Chánh Kiến thì các pháp khác dễ lệch lạc
Một người giữ giới nhưng không có Chánh kiến có thể giữ giới vì danh, vì sợ hãi, vì mong cầu phước báo – không phải vì đoạn trừ khổ.
Một người tinh tấn mà thiếu Chánh kiến có thể đi vào cực đoan, hành xác, hoặc dính mắc vào trạng thái tâm.
Một người nhập định mà không có Chánh kiến vẫn có thể chấp ngã, sinh hoan hỷ với trạng thái định, và không đi đến trí tuệ giải thoát.
Chánh kiến thế gian và xuất thế gian.
Chánh kiến thế gian:
– Tin có nhân quả, nghiệp báo, tái sinh, thiện ác.
– Người có Chánh kiến này biết gieo nhân lành, tránh điều ác, tin vào con đường giải thoát.
Chánh Kiến xuất thế gian:
– Thấy rõ Tứ Thánh Đế, đoạn trừ tà kiến và chấp ngã, khởi trí tuệ dẫn đến nhập lưu.
– Đây là Chánh kiến Thánh đạo.
Làm sao để phát triển Chánh kiến?
– Nghe Pháp chân chánh
– Suy xét sâu xa (như lý tác ý)
– Quán chiếu: “Thân – Thọ – Tâm – Pháp”
– Thực hành Giới – Định – Tuệ đúng hướng
– Không tin mù quáng, không chấp cứng kiến giải
– Chánh kiến là cánh cửa đầu tiên mở vào con đường Bát Thánh.
Có Chánh kiến, người hành giả không còn mù mờ trong tu tập.
Từ cái thấy đúng, sẽ có tư duy đúng, sống đúng, và định đúng.
Như người có mắt thì mới thấy đường, người có Chánh Kiến mới bước được vào Đạo.
Đức Phật dạy: “Trong các pháp, chánh kiến đi đầu”.
Vì Thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, sống đúng, tinh tấn đúng, định đúng, trí tuệ đúng.
“Xin nhóm lửa thắp ngời đêm tăm tối
Mời Tình thương, Trí tuệ ngự lòng ta,
Đường Bát Chánh, Bụt ngàn xưa mở lối
Nguyện bước theo một quyết trở về nhà.”
Thích Tánh Tuệ
