Trong dân gian, khi nhắc đến “ma”, người ta thường nghĩ đến những hình tướng huyền bí bên ngoài. Nhưng theo chánh pháp của Đức Phật, điều đáng sợ nhất không phải là ma quỷ bên ngoài, mà chính là những “con ma” đang trú ngụ trong tâm mỗi người. Đó là:
– Ma tham dục
– Ma sân hận
– Ma ganh ghét
– Ma tà kiến
– Ma mê tín
– Ma ngã mạn.
Những con ma này âm thầm điều khiển chính chúng ta, để chúng ta tạo ra nhiều nghiệp bất thiện, sống trong khổ đau và luân hồi.
Đức Phật dạy: “Tâm dẫn đầu các pháp, tâm làm chủ, tâm tạo tác.” Kinh Pháp Cú (Dhammapada) câu 1.
Nếu tâm bị ô nhiễm bởi tham, sân, si thì con người sẽ khổ đau. Nếu tâm được thanh lọc bằng giới, định, tuệ thì con người được an lạc giải thoát.
1. Ma tham dục: ngọn lửa thiêu đốt con người
Tham dục là lòng ham muốn không biết đủ về tiền tài, sắc đẹp, danh vọng, ăn ngon, hưởng thụ. Người bị tham dục chi phối sẽ luôn sống trong thiếu thốn dù vật chất đầy đủ. Vì lòng tham không đáy nên càng được lại càng muốn thêm. Đức Phật dạy: “Không có ngọn lửa nào như tham dục.” Kinh Pháp Cú câu 251
Biết bao người vì tham dục mà lừa dối, tranh giành, phá hoại hạnh phúc gia đình, thậm chí phạm pháp. Tham dục giống như uống nước muối, càng uống càng khát.
Người học Phật phải biết sống thiểu dục tri túc, biết đủ là giàu. Hạnh phúc chân thật không đến từ hưởng thụ dục lạc mà đến từ tâm thanh tịnh và biết buông bỏ.
2. Ma sân hận: ngọn lửa đốt cháy công đức
Sân hận là sự nóng giận, oán ghét, thù hằn. Khi sân nổi lên, con người mất hết lý trí, lời nói và hành động dễ gây tổn thương cho người khác.
Đức Phật dạy: “Lấy oán báo oán, oán ấy chồng chất mãi. Chỉ có từ bi mới diệt được hận thù.” Kinh Pháp Cú câu 5.
Một cơn giận có thể phá hủy tình thân nhiều năm. Người sân hận sống không bình an, gương mặt khổ sở, tâm luôn bất an. Người tu học Phật phải thực tập tâm từ bi và nhẫn nhục. Khi bị xúc phạm, hãy quán chiếu vô thường và nhân quả để không nuôi lớn hận thù.
3. Ma ganh ghét: chất độc phá hoại tâm chúng ta
Ganh ghét là thấy người khác thành công thì khó chịu, thấy người khác hạnh phúc thì bất an. Đây là tâm bất thiện rất nguy hiểm vì nó khiến con người không còn niềm vui trong cuộc sống. Người ganh ghét thường sống trong so sánh và đau khổ. Họ không nhìn lại bản thân để tu sửa mà chỉ chăm chăm nhìn lỗi người khác.
Trong chánh pháp, Đức Phật dạy người đệ tử phải tu tâm tùy hỷ, vui theo điều thiện và thành công của người khác. Khi biết tùy hỷ, tâm trở nên nhẹ nhàng và có nhiều phước báu.
4. Ma tà kiến: con đường dẫn đến khổ đau
Tà kiến là nhận thức sai lầm, thấy sai sự thật. Ví dụ như không tin nhân quả, cho rằng làm ác không có hậu quả, hoặc tin rằng cầu xin thần linh có thể xóa nghiệp. Đức Phật dạy chánh kiến là nền tảng của Bát Chánh Đạo. Người có chánh kiến hiểu rõ:
– Có nhân quả nghiệp báo.
– Các pháp là vô thường.
– Tham sân si là nguồn gốc khổ đau.
Mọi người phải tự chịu trách nhiệm về nghiệp của mình. Người có tà kiến dễ bị lôi kéo vào mê tín, cuồng tín và sống sai chánh pháp.
5. Ma mê tín: xiềng xích của vô minh
Đức Phật không dạy con người mê tín dị đoan. Ngài dạy phải dùng trí tuệ quán chiếu, không tin mù quáng. Trong Kinh Kalama, Đức Phật dạy:
“Đừng vội tin chỉ vì nghe truyền thống, nghe đồn đại hay vì vị sa môn ấy là thầy của mình.”
Nhiều người bỏ quên việc tu sửa thân tâm mà chỉ lo xem ngày giờ, cúng sao, bói toán, cầu xin đổi vận mệnh. Nhưng theo chánh pháp, nghiệp thiện hay bất thiện mới quyết định đời sống của mỗi người.
Mê tín làm con người sợ hãi và lệ thuộc. Chánh pháp giúp con người tỉnh thức và tự chuyển hóa chính mình.
6. Ma ngã mạn: bức tường ngăn cản trí tuệ
Ngã mạn là tâm tự cao, cho mình hơn người, không chịu lắng nghe và học hỏi. Người ngã mạn rất khó tiến bộ vì luôn thấy mình đúng.
Đức Phật dạy: “Chiến thắng vạn quân không bằng chiến thắng chính mình.” Kinh Pháp Cú câu 103. Người tu chân chánh càng tu càng khiêm hạ. Bông lúa càng nặng hạt càng cúi xuống. Người có trí tuệ thật sự không khoe khoang mà luôn sống từ tốn và khiêm cung.
Theo chánh pháp, ma đáng sợ nhất không ở nghĩa địa hay trong bóng tối, mà ở ngay trong tâm con người.
– Ma tham dục khiến con người không biết đủ.
– Ma sân hận thiêu đốt bình an.
– Ma ganh ghét làm tâm hồn độc hại.
– Ma tà kiến khiến con người đi sai đường.
– Ma mê tín trói buộc trong vô minh.
– Ma ngã mạn ngăn cản trí tuệ phát sinh.
Người học Phật không phải đi tìm diệt ma bên ngoài, mà phải quay vào chuyển hóa tâm mình. Khi tham sân si giảm bớt, trí tuệ và từ bi sẽ phát sinh. Đó mới là chiến thắng lớn nhất theo lời Đức Phật dạy.
Phước Lực
