Không phải đời quá khó, chỉ là tâm còn quá động. Khi biết quay về an trú nơi chính mình, bình an và tuệ giác dần hiển lộ.
Giữa những xao động rất khẽ của đời sống, có những lúc ta chợt nhận ra: điều làm mình mệt không hẳn vì hoàn cảnh, mà vì nội tâm chưa có chỗ dừng. Ta đi qua ngày tháng với nhiều suy nghĩ, nhiều toan tính, nhiều mong cầu, nhưng lại hiếm khi thật sự ở yên trong chính mình. Và chính trong sự không an trú ấy, những bất ổn âm thầm sinh khởi, như làn sóng nhỏ trên mặt nước tưởng chừng phẳng lặng.
Khi tâm chưa có chỗ an trú, sự thấy biết cũng trở nên mong manh. Ta vẫn nghe, vẫn học, vẫn tiếp xúc với những lời hay ý đẹp, nhưng tất cả chỉ lướt qua bề mặt của ý thức, chưa kịp lắng xuống để chuyển hóa. Chân lý không vắng mặt, chỉ là tâm còn quá động để nhận ra. Như ánh trăng vẫn tròn trên cao, nhưng mặt nước gợn sóng thì không thể phản chiếu trọn vẹn.
Từ sự không an trú ấy, niềm tin trong sáng cũng dễ bị lay chuyển. Chỉ một biến động nhỏ, một nghịch cảnh bất ngờ, một lời nói vô tình, lòng đã chao nghiêng. Ta bắt đầu nghi ngờ con đường mình đang đi, nghi ngờ chính mình, rồi dần đánh mất sự vững chãi nội tâm. Không phải vì đời quá khó, mà vì tâm chưa đủ lặng để nương tựa.
Và khi tâm chưa yên, trí tuệ khó thể tròn đầy. Ta có thể khôn khéo, có thể hiểu biết nhiều, nhưng đó vẫn là thứ trí tuệ còn pha lẫn lo âu, sợ hãi và chấp thủ. Trí tuệ chân thật không sinh ra từ căng thẳng, mà nảy nở từ tĩnh lặng. Chỉ khi tâm dừng lại, ánh sáng hiểu biết mới có cơ hội soi rọi mọi việc đúng như thật, không thêm, không bớt.
Lời Phật vì thế rất nhẹ. Không buộc ta phải trở thành ai khác, cũng không đòi hỏi phải đi thật xa. Chỉ nhắc ta quay về, lắng xuống, và ở yên nơi chính mình. Khi tâm có chỗ an trú, niềm tin tự nhiên trở nên trong sáng; khi niềm tin vững vàng, trí tuệ dần viên thành. Giữa một đời nhiều xao động, học cách an trú nơi tâm chính là con đường trở về bình an sâu thẳm và bền lâu.
Minh Giác
