PGVDN – Hơn ba thập kỷ trước, nương theo nhịp cầu Gia Hội, một thanh niên xứ Huế mang theo giấc mơ dang dở bước sang đất khách bôn ba. Hành trình từ những ngày mưu sinh nhọc nhằn đến khi anh Nghĩa xác lập cơ nghiệp Mộc Mỹ Nghệ Lào không đơn thuần là khúc tráng ca về sự vươn lên. Đó là một vĩ thanh sâu lắng về lòng biết ơn, sức mạnh của sự đồng hành và đạo lý gieo nhân lành gặt quả ngọt của người con đất Việt giữa xứ người.
Mùi mùn cưa quện trong gió thoảng hắt lên từ xưởng điêu khắc mộc ở bản Salakham, nằm tĩnh lặng không xa nhà máy bia Lào. Giữa không gian đẫm hương gỗ ấy, anh Nghĩa hay còn được biết đến với cái tên Lào là Bunthavy người đàn ông đã dành nửa đời người gắn bó với những nhát đục, đường cưa trầm ngâm rót tuần trà, ánh mắt hướng về phía dòng Mekong đang lững lờ trôi. Đã 32 năm kể từ ngày anh rời con phố Chi Lăng quen thuộc, dấn thân vào một cuộc viễn xứ vô định.
Năm 1994, cánh cửa đại học khép lại. Chàng trai trẻ sinh ra trong một gia đình lao động đông đúc đứng trước ngã rẽ cuộc đời. Hành trang mang theo sang đất bạn ngày ấy chỉ là đôi bàn tay trắng và khao khát thoát nghèo. Nhưng bôn ba chưa bao giờ trải thảm hoa. Đó là những tháng ngày chông chênh vất vả, vùi mình vào công cuộc mưu sinh nhọc nhằn nơi đất khách. Nỗi bấp bênh của những bước chân đầu tiên chưa kịp bén rễ cùng muôn vàn trắc trở thuở hàn vi từng chực chờ thử thách ý chí của người thanh niên trẻ tuổi.
Cấy hạt thiện duyên
Cổ nhân dạy, trong cơn cùng cực, ai đưa tay cho ta nương tựa, ấy là ân nhân. Giữa lúc chông chênh, anh gặp được những Hoa kiều tại Lào. Họ không e ngại thân phận bọt bèo của chàng trai trẻ, mà tận tình đồng hành, hướng dẫn anh làm những món hàng lưu niệm đầu tiên. Số tiền kiếm được từ công việc ấy không chỉ cứu vớt một sinh kế, mà còn gieo vào lòng anh hạt mầm của đạo lý: Sự tử tế có thể cứu rỗi một con người.
“Người Hoa khó quên ơn lập nghiệp, đồng hành và giúp đỡ những chiếc hàng lưu niệm,” anh chậm rãi nhớ lại. Lòng biết ơn ấy đã trở thành kim chỉ nam trong suốt chặng đường đời về sau. Khi trở thành ông chủ xưởng Mộc Mỹ Nghệ Lào, anh hiện thực hóa triết lý ấy bằng việc dang tay đón nhận, truyền nghề cho vô số công nhân đến từ vùng mộc Đông Giao (Bắc Ninh). Nhiều người trong số họ sau đó đã mang theo tay nghề vững vàng cùng chút vốn liếng tích cóp được trở về quê hương, mở xưởng và tạo dựng cơ nghiệp khang trang. Anh nhìn thành quả của họ bằng niềm hoan hỉ của một người đang tiếp nối vòng tuần hoàn thiện lành, trả ơn cuộc đời bằng cách nâng đỡ kẻ khác.
Chữ Tín nơi thương trường
Nghề điêu khắc mộc là làm bạn với thời gian. Một thân gỗ muốn thành hình hài tuyệt mỹ phải trải qua đục đẽo, gọt giũa; một con người muốn vững chãi phải trui rèn qua sương gió. Từ những tháng ngày nhọc nhằn bám trụ thuở ban sơ, anh tự rút ra bài học cốt tử về sự thượng tôn pháp luật. Trải nghiệm ấy định hình hoàn toàn cách anh làm nghề sau này.
Quan sát cộng đồng kiều bào, anh xót xa khi nhận thấy hiện có hơn 70% người Việt sang Lào làm ăn sinh sống sai luật pháp. Nhiều người chỉ mang hộ chiếu du lịch, đến khi bị kiểm tra, nộp phạt lại buông lời than oán nước sở tại gây khó dễ. Trong khi đó, anh luôn tâm niệm chính sách của nước bạn rất ưu đãi và đầy tình hữu nghị đối với những người làm ăn chân chính.
Bóng dáng hồng nhan và những bước chân vươn biển lớn
Nếu sự nghiệp là minh chứng cho chữ Tín, thì cuộc sống gia đình anh lại là bức tranh tuyệt đẹp của sự đồng điệu. Năm 1998, anh kết duyên cùng chị Phetsamone Neuangkongmany. Ít ai biết, người phụ nữ bản xứ ấy có một cái tên Việt Nam thật thân thương: Hằng. Đặc biệt, chị Hằng nói tiếng Việt vô cùng trôi chảy, am hiểu văn hóa và nếp sống của người Việt đến mức nhiều người lầm tưởng chị là một người đồng hương.
Trên chặng đường xây dựng cơ nghiệp, chị không chỉ là bến đỗ bình yên nơi hậu phương mà còn là một người bạn đồng hành năng động, nhạy bén kề vai sát cánh cùng anh trên thương trường. Sự tháo vát, giỏi giang trong kinh doanh của chị Hằng kết hợp cùng đôi bàn tay tài hoa của người thợ điêu khắc mộc đã tạo nên một sự gắn kết hoàn hảo, giúp Mộc Mỹ Nghệ Lào vững vàng vượt qua bao sóng gió. Tình yêu vượt qua rào cản quốc giới ấy đơm hoa kết trái khi cô con gái đầu lòng cất tiếng khóc chào đời vào năm 2002. Nụ cười của con trẻ cùng sự vững chãi của người vợ hiền chính là mỏ neo, giữ anh Nghĩa bám rễ sâu bền với mảnh đất Triệu Voi.
Dưới sự đồng hành bền bỉ ấy, cơ nghiệp của anh chị không chỉ dừng lại ở quy mô một xưởng mộc địa phương. Những tác phẩm điêu khắc đẫm hồn cốt văn hóa đã theo bước chân hai vợ chồng vươn xa đến các kỳ triển lãm quốc tế tại Thái Lan, Miến Điện, Trung Quốc và liên tục góp mặt trong những sự kiện trưng bày lớn tại thủ đô Viêng Chăn. Mới đây nhất, từ ngày 14 đến 18/09/2026, trong khuôn khổ sự kiện hội nghị và quảng bá thương mại tầm cỡ toàn cầu quy tụ 124 quốc gia do Chính phủ Lào tổ chức, Mộc Mỹ Nghệ Lào đã vinh dự được lựa chọn làm điểm sáng giới thiệu sản phẩm địa phương. Khoảnh khắc những đường nét chạm trổ tài hoa của người thợ Việt được bạn bè năm châu chiêm ngưỡng trên đất khách, đó không đơn thuần là niềm tự hào của một doanh nghiệp. Đó còn là sự tri ân thiêng liêng: một người con xứ Huế đang dùng trọn tâm huyết và khối óc của mình để làm rạng danh quê hương thứ hai mảnh đất đã cưu mang anh qua những ngày giông bão.
Dư âm của thớ gỗ
Người thợ điêu khắc mộc tài ba không phải là người biến gỗ thành vàng, mà là người biết nhìn ra vẻ đẹp ẩn giấu bên trong những đường vân sần sùi nhất. Từ một thanh niên với hai bàn tay trắng, anh Nghĩa (Bunthavy) đã dùng sự chân thành và lòng biết ơn để tự tạc nên nhân dáng của một doanh nhân đĩnh đạc.
Câu chuyện của vợ chồng anh Nghĩa chị Hằng, sự thành danh của những người thợ Bắc Ninh, và mái ấm trọn vẹn bên các con… tất cả hòa quyện tạo nên bức tranh chân thực về tình hữu nghị Việt – Lào. Tình cảm ấy không nằm ở những khẩu hiệu vĩ mô, mà hiện diện trong sự thấu hiểu ngôn ngữ, sự kề vai sát cánh nơi thương trường và sự đùm bọc lúc ngặt nghèo.
Chiều dần buông. Nhìn những lớp bụi gỗ lấp lánh bay trong vạt nắng ráng chiều, người ta chợt nhận ra: Khúc gỗ dù bị vùi dập đến đâu, nếu được bào chuốt bằng sự tử tế, cuối cùng vẫn tỏa ra thứ hương thơm bền bỉ vượt thời gian.
PV- Trần Long PGVDN
