Có một điều rất thú vị trong đời sống là khi mọi việc thuận lợi, nhiều người ít khi nghĩ đến Phật. Nhưng đến lúc bệnh tật, thất bại, mất người thân hay rơi vào bế tắc, họ lại tìm đến chùa, thắp một nén nhang, chắp tay trước tượng Phật và thành tâm cầu nguyện.
Vì sao con người thường nhớ Phật nhất khi khổ đau?
Thực ra, khổ đau khiến con người đối diện với sự thật của cuộc sống. Khi còn khỏe mạnh, giàu có hay thành công, ta dễ nghĩ mọi thứ đều nằm trong tầm kiểm soát. Nhưng chỉ một biến cố bất ngờ cũng đủ làm những điều tưởng chừng vững chắc trở nên mong manh. Chính lúc ấy, con người nhận ra giới hạn của bản thân.
Đức Phật từng dạy, đời là khổ (dukkha). Điều này không có nghĩa cuộc đời chỉ toàn nước mắt, mà muốn nhắc rằng sinh, già, bệnh, chết, chia ly, mong cầu không được… đều là những điều không ai tránh khỏi. Khi khổ đến, lời dạy ấy bỗng trở nên gần gũi hơn bao giờ hết.
Nhiều người tìm đến Phật vì mong được che chở. Điều đó là tự nhiên. Nhưng điều quý giá hơn là khi đến chùa, họ không chỉ cầu xin phép màu, mà còn lắng nghe giáo pháp để hiểu nguyên nhân của khổ đau và cách chuyển hóa nó. Đức Phật không hứa xóa hết mọi đau khổ, mà chỉ con đường để vượt qua khổ đau bằng trí tuệ và sự thực hành.
Trong cơn hoạn nạn, tiếng chuông chùa, câu kinh hay một lời khuyên của quý thầy có thể giúp tâm đang chao đảo dần lắng xuống. Không phải vì âm thanh ấy có phép màu, mà vì khi tâm an tĩnh, con người sáng suốt hơn để nhìn thấy lối ra cho chính mình.
Khổ đau cũng là cơ hội để con người buông bớt cái tôi. Khi còn thuận lợi, ta dễ tự hào về khả năng của mình. Đến lúc thất bại, ta mới học được sự khiêm nhường, biết lắng nghe và biết nương tựa vào những giá trị tinh thần bền vững hơn tiền bạc hay danh vọng.
Có người nói rằng chỉ khi khổ mới nhớ đến Phật là ích kỷ. Thật ra không hẳn vậy. Điều đáng tiếc không phải là nhớ Phật lúc khổ, mà là sau khi vượt qua khó khăn lại quên mất những bài học mình đã nhận được. Nếu nhờ nghịch cảnh mà một người biết sống thiện hơn, biết yêu thương hơn thì khổ đau ấy cũng trở thành một nhân duyên lành.
Người học Phật lý tưởng không chỉ nhớ Phật khi gặp biến cố. Họ tập nhớ Phật trong từng hơi thở, từng việc thiện, từng lời nói và hành động mỗi ngày. Khi đó, lúc vui không buông lung, lúc buồn không tuyệt vọng, vì trong tâm luôn có ánh sáng của chánh niệm soi đường.
Thực tế, nhiều người sau một biến cố lớn đã thay đổi hoàn toàn cách sống. Họ biết quý thời gian bên gia đình, biết trân trọng sức khỏe, biết sẻ chia với người bất hạnh và dành nhiều thời gian hơn cho việc tu học. Chính nghịch cảnh đã đưa họ đến gần Phật pháp hơn, và từ đó tìm lại sự bình an trong chính mình.
Vì vậy, việc nhớ đến Phật khi khổ không phải là điều đáng chê trách. Điều quan trọng là đừng chỉ tìm đến Phật để xin bớt khổ, mà hãy học theo lời Phật dạy để biết cách sống đúng, sống thiện và sống tỉnh thức. Khi ấy, dù cuộc đời vẫn còn những sóng gió, ta sẽ không còn dễ dàng bị cuốn trôi bởi khổ đau, bởi trong tâm đã có một nơi nương tựa vững chắc và bình an.
Đạt Đức
