Từ nhỏ, lúc vừa biết nhận thức thì tôi đã đối mặt với nghịch cảnh đầu tiên của cuộc đời. Tôi sinh ra trong một gia đình có “truyền thống” trọng nam khinh nữ. Khi đó, anh tôi là con trai nên được lo từng tấm áo, cái quần, cặp sách đầy đủ. Còn cuộc sống của “phận nữ nhi” như tôi, cắp sách đến trường chỉ vỏn vẹn với chiếc quần đen sửa lại từ đồ của mẹ. Tôi lớn lên thường xuyên với những đòn roi của cha khi chưa kịp suốt đủ chỉ cho máy dệt chạy. Tôi đã trải qua những ngày học bài bằng ánh đèn hắt lên từ máy của xưởng dệt sau giờ lao động; học một buổi, làm một buổi cùng với những bát cơm muối ớt đôi khi chan cả máu và nước mắt.
Khó khăn và nghịch cảnh là điều không ai muốn, và tôi cũng đã xem những nghịch cảnh đó không phải là sự bất hạnh. Tôi nhớ những lần lên chùa Phổ Hiền (Tân Bình) mua nhang cho bà ngoại, tình cờ đọc được những câu kinh trên tường chùa, tôi ngộ ra rằng đó là thử thách mà mình phải vượt qua. Tuy cuộc sống của mình khá nhiều vất vả, nhưng ngoài kia có nhiều người còn khổ hơn mình gấp bội, họ vẫn từng ngày lê tấm thân héo mòn trên mặt đường nóng hầm hập để kiếm ăn.
Tôi cố gắng nghĩ rằng mình là một đứa con nuôi được cha mẹ nhặt về, nếu không mình đã chết ở xó xỉnh nào đó rồi. Nghĩ như thế, nên tôi xem những bữa cơm muối ớt vẫn là món quà quý giá của thiên nhiên ban tặng. Cuộc sống càng lúc bế tắc hơn, khi ba mẹ tôi gây gổ nhau, khi ba tôi làm ăn thua lỗ và có người khác bên ngoài, hệ quả là tần suất đòn roi chỉ có tăng lên chứ không có chiều hướng giảm. Nỗi đau đeo bám suốt quãng đời thơ ấu, tôi chỉ biết làm và cố gắng học. Ơn trời, nhờ động lực và sự cố gắng ấy mà chưa bao giờ tôi phải mua tập vở hay đóng tiền học. Tất cả đều nhờ vào học bổng và phần thưởng. Nếu không có những phần thưởng này làm cứu tinh, con đường học vấn của tôi coi như chấm dứt.
Ba tôi từng tuyên bố xanh rờn rằng, con gái không cần học nhiều, chỉ cần lo buôn bán rồi mai mốt gả đi kiếm chút tiền. Mà nói thật chứ, xấu như tôi thì chắc cũng chẳng có mối nào để ba hy vọng. Khi tôi vừa lớn lên thì ba tôi đã chuẩn bị cho tôi đi phục vụ ở quán bia hơi.
Quá hãi hùng với cảnh nhậu nhẹt, cãi vã của gia đình xảy ra như cơm bữa, tôi nhận ra chỉ có cái học mới giúp tôi quên đi những nỗi đau tột cùng. Nhà tôi có thờ Phật. Bàn thờ Phật là nơi tôi khóc và oán trách cuộc đời. Nhưng cũng tại nơi đây, tôi đã trút hết nỗi niềm và có cơ hội tiếp xúc với những lời dạy trong quyển kinh Pháp Cú trước mặt. Những câu kệ trong kinh giúp cho đầu óc non nớt của tôi đối diện với thực tại, giúp tôi lý giải được sự liên hệ của nhân duyên nghiệp quả giữa cha và con. Trước đó, khi chưa được đọc lời dạy trong kinh điển, tôi đã ba lần tự tử không thành. Sau này, tôi nhận ra rằng, không thể nào trốn chạy được thực tại mà phải đối mặt với nó.
Lúc tâm lý vững vàng và trưởng thành hơn, tôi không chọn phương án né tránh ba tôi nữa, mà đối diện với ông. Tôi đã thẳng thắn đàm phán với ba, để cho tôi đi học, bù lại tôi suốt chỉ đầy đủ. Tôi tự kiếm tiền bằng cách dạy học thêm. Tôi dạy kèm cho những đứa em con chú, con bác nhỏ hơn tôi.
Có lẽ nhờ Trời thương Phật độ, mà những đứa tôi kèm học giỏi thấy rõ, ai cũng khen tôi. Từ đó, ba tôi phải suy nghĩ lại, không bắt buộc tôi phải thôi học nữa. Vì nếu tôi thôi học, ông sẽ mất mặt với họ hàng. Ở trường, học được gì tôi kèm lại cho các em y như vậy, giờ nếu tôi thôi học thì không có ai dạy kèm cho các cháu ông nữa. Đối với người miền Trung, sĩ diện rất quan trọng. Như vậy, vấn đề đã được giải quyết. Cảm ơn Trời Phật đã giúp tôi đón nhận và chuyển hóa nghịch cảnh một cách dễ dàng, để cuộc đời tôi không đến nỗi ngày một tệ hơn.
Có nhiều lúc đau đớn khóc thầm, nhưng nhờ biết đến giáo lý của Đức Phật, biết nhìn nhận theo chiều hướng nhân quả, nên tôi đã lạc quan hơn và kiên cường hơn. Sự tiến bộ dẫn dắt tôi từng bước tiến đến với cánh cổng trường đại học. Thế là tôi đã vượt qua anh tôi, người luôn ỷ lại vào sự bảo bọc của ba mẹ nên không cần học. Từ bài kinh trên tường chùa, từ những quyển kinh của bà ngoại, của các sư trong chùa cho, tôi hiểu ra rằng con người ta phải có bản lĩnh đứng vững giữa nghịch cảnh và cố gắng sống tốt để vượt qua nó, phải làm chủ cái tâm của mình. Không bao giờ được đổ lỗi cho hoàn cảnh, vì như thế chỉ thể hiện sự hèn nhát của bản thân.
Mỗi ngày, tôi cố gắng làm việc tốt hơn hôm qua. Tối nào trước khi ngủ, tôi cũng quán chiếu những điều tốt đẹp đã làm được trong ngày, lòng dặn lòng ngày mai sẽ làm tốt hơn ngày hôm nay. Và đó là cách tôi vượt lên số phận nghiệt ngã của đời mình, chiến thắng những khó khăn trong cuộc sống và suốt quãng đời học đại học xa nhà. Tôi vừa học vừa phụ bán căn-tin trường để kiếm tiền đi học. Tôi tìm thấy hạnh phúc khi bưng tách cà phê cho bạn cùng lớp của mình, vì tôi cảm thấy chén cơm hôm nay ít đắng hơn năm xưa.
Rồi cũng đến lúc tôi kết thúc chương trình đại học và dấn thân vào ngưỡng cửa kinh doanh. Đây chính là bước ngoặt cuộc đời. Khi tôi có điều kiện nghiên cứu Phật Pháp nhiều hơn, thì cũng là lúc đối mặt với những nghịch cảnh của cuộc sống càng nhiều. Những ganh ghét, đố kỵ trong chốn công sở không phải là ít. Để tránh chuốc lấy phiền não, tôi thường áp dụng lời Phật dạy, cần phải mỗi phút giây làm chủ tâm trí của mình.
Khi bước ra tự kinh doanh, đương đầu với không biết bao nhiêu khó khăn, tôi luôn áp dụng giáo lý đạo Phật, đặt chữ tâm lên hàng đầu. Đôi khi đặt mình vào vị trí đối tác để nghĩ, tôi sẵn sàng chịu thiệt hơn trong các cuộc đàm phán. Có nhiều người phê phán cho đó là “khùng” hay “ngu”, nhưng tôi vẫn cứ mặc kệ và luôn tâm niệm cuộc sống vô thường mà, sống buông bỏ, vị tha một chút có sao?! Hay có khi bị chèn ép, tôi thường nghĩ chắc do kiếp trước mình đã từng mắc nợ hay gây nhân xấu, nên nay phải trả nghiệp cho họ vậy thôi.
Thiền định giúp tôi quay về bên trong để nhìn lại chính mình, bớt sân si, bớt nóng nảy. Chỉ cần “bớt” một chút thôi, tôi cảm thấy lòng mình nhẹ hơn rất nhiều. Mỗi lần nhận thất bại, tôi lại ngồi thiền để định tĩnh tâm hồn, nhận ra những bài học vô giá mà cuộc sống ban tặng cho bản thân, từ đó tập không giận, không hờn, không oán trách, bình tĩnh tự tin tìm một lối đi mới để tiếp cận thành công.
Nhờ theo đạo Phật, thường suy nghiệm và ứng dụng giáo lý Đức Phật dạy, tôi biết cuộc sống không ngắn cũng không dài. Tôi cố gắng sống lạc quan mỗi ngày, có lòng tin vào bản tính chân thiện mỹ luôn tồn tại bên trong mỗi con người. Điều đó đã giúp tôi vượt qua những bế tắc trong kinh doanh và cuộc sống. Tôi luôn tâm niệm khó khăn chỉ là tạm thời, hãy cứ tin tưởng “ở hiền sẽ gặp lành”. Cơn mưa nào rồi cũng sẽ tạnh, ngày mai trời lại sáng, hãy dành trọn lòng mình cho những niềm tin tốt đẹp.
Tôi cũng thường xem các công tác thiện nguyện là hoạt động chính yếu của mình. Vì Đức Phật có dạy rằng, khi sản xuất kinh doanh thu được thành phẩm, người Phật tử phải biết phân phối hợp lý thành bốn phần: một phần hưởng dụng, một phần để tái sản xuất đầu tư, một phần giúp kẻ khó khăn và một phần để phòng khi bất trắc. Lời dạy thiết thực ấy của Đức Phật luôn được ghi khắc trong tâm trí, nên dù hoàn cảnh có thế nào, tôi cũng không bao giờ quên sứ mệnh giúp đỡ người khác. Điển hình như đại dịch Covid vừa qua, công ty đã sử dụng hết tiền cho công tác từ thiện, thậm chí vay mượn để làm khi thấy đồng bào mình bệnh khổ, tử vong quá nhiều.
Dẫu biết rằng sau mùa dịch, công ty sẽ khởi động lại từ con số âm, nhưng tôi vẫn vững tin vào nhân quả bằng cả con tim và khối óc, tin chắc vào những điều tốt đẹp mình đã làm, ông trời sẽ không phụ công, sẽ ban cho mình những phước lành. Vậy là chúng tôi đã cùng nhau vượt qua đại dịch. Điều mừng nhất là các bạn cộng sự, nhân viên vẫn luôn tin yêu và đồng hành.
Tôi cảm thấy mình thật may mắn và hạnh phúc khi được làm người con của Đức Phật, được học Pháp và trau dưỡng tâm Bồ đề. Nhờ Phật Pháp soi đường, tôi đã có cái nhìn chánh kiến, dùng trí tuệ để giải quyết mọi vấn đề trong công việc và đời sống.
BÀ NGUYỄN THỊ PHƯƠNG TÂM
Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tập đoàn Đại Thành Công
