Hơn 30 năm gắn bó với nghề gỗ mỹ nghệ, doanh nhân Vũ Thị Mai – Tổng Giám đốc Đồ gỗ Hướng Mai – là một trong những doanh nhân trưởng thành từ làng nghề Đồng Kỵ. Cùng chồng là nghệ nhân Chử Văn Hướng, bà đã từng bước xây dựng Hướng Mai theo hướng đề cao chất lượng, tay nghề thủ công và giá trị văn hóa trong mỗi sản phẩm.
Không chỉ dành tâm huyết cho nghề truyền thống, bà Mai còn được biết đến với pháp danh Chân Tâm và hành trình đồng hành cùng nhiều hoạt động thiện nguyện, giáo dục, cộng đồng. Với bà, kinh doanh không chỉ là tạo dựng một thương hiệu, mà còn là quá trình giữ chữ tín, tạo việc làm, gìn giữ nghề và chia sẻ những giá trị mình có với xã hội.
Nhân dịp trò chuyện với Phóng viên Phật Giáo và Doanh Nhân, doanh nhân Vũ Thị Mai chia sẻ về hành trình làm nghề, cách Phật pháp tác động đến tư duy kinh doanh, quan niệm về chữ Tâm và mong muốn đưa những giá trị Việt đến gần hơn với khách hàng trong nước cũng như quốc tế.
“Tôi muốn sản phẩm của mình được nhớ đến bằng chất lượng và câu chuyện phía sau”
PV: Thưa bà Vũ Thị Mai, hơn 30 năm gắn bó với nghề gỗ, điều gì khiến bà vẫn giữ được sự say mê với công việc này?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Tôi nghĩ nghề đã trở thành một phần cuộc sống của mình.
Từ những ngày đầu làm nghề đến nay, thị trường đã thay đổi rất nhiều, công nghệ cũng thay đổi, khách hàng cũng có những yêu cầu khác trước.
Nhưng điều không thay đổi là tình yêu đối với sản phẩm và người thợ.
Mỗi sản phẩm hoàn thiện đều có công sức của rất nhiều người. Vì vậy, khi nhìn một sản phẩm đẹp, tôi không chỉ nhìn thấy giá trị vật chất mà còn nhìn thấy thời gian, kinh nghiệm và tâm huyết của người làm ra nó.
PV: Hướng Mai được biết đến với các sản phẩm đồ gỗ mỹ nghệ có tính thủ công và giá trị thẩm mỹ cao. Bà xác định đâu là yếu tố quan trọng nhất để tạo nên thương hiệu?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Trước hết là chất lượng.
Sau đó là sự ổn định và chữ tín.
Một sản phẩm có thể khiến khách hàng chú ý lần đầu, nhưng để khách hàng quay lại thì mình phải giữ được chất lượng và cam kết của mình.
Tôi luôn nghĩ thương hiệu không được xây dựng bằng một vài sản phẩm hay một vài năm, mà bằng cả quá trình.
“Đổi mới để đi xa nhưng không được quên cái gốc”
PV: Trong bối cảnh công nghệ và thị trường thay đổi nhanh, nghề gỗ truyền thống đứng trước những cơ hội và thách thức như thế nào?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Cơ hội thì rất nhiều, nhưng thách thức cũng không ít.
Công nghệ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, độ chính xác và khả năng quản lý. Nhưng với nghề thủ công, có những giá trị không thể chỉ nhìn bằng năng suất.
Đó là tay nghề.
Đó là sự tinh tế.
Đó là kinh nghiệm của người thợ.
Vì vậy, tôi luôn nghĩ phải đổi mới để tồn tại nhưng không thể đổi mới đến mức mình đánh mất bản sắc của nghề.
PV: Bà từng nhấn mạnh vai trò của người thợ. Vì sao?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Vì người thợ là người trực tiếp biến ý tưởng thành sản phẩm.
Một sản phẩm đẹp không chỉ cần máy móc tốt mà còn cần người hiểu nghề.
Tôi nghĩ giữ nghề trước hết phải giữ được người làm nghề, tạo điều kiện để họ sống được bằng nghề và quan trọng hơn là để thế hệ trẻ thấy rằng nghề truyền thống vẫn có giá trị.
“Đưa sản phẩm Việt ra thế giới là đưa cả câu chuyện của người thợ đi xa”
PV: Hướng Mai từng có những sản phẩm tiếp cận thị trường ngoài Việt Nam. Điều gì khiến bà tự hào nhất?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Tôi vui khi khách hàng quốc tế nhìn thấy tay nghề của người Việt.
Một sản phẩm gỗ không chỉ là một món đồ.
Đằng sau đó là người thợ, là kỹ thuật, là kinh nghiệm của làng nghề và văn hóa Việt Nam.
Khi một sản phẩm Việt Nam xuất hiện ở một nơi xa Việt Nam mà vẫn được khách hàng đánh giá cao, tôi nghĩ đó là niềm tự hào không chỉ của doanh nghiệp mà của cả người làm nghề.
PV: Theo bà, sản phẩm làng nghề Việt Nam cần làm gì để có thể cạnh tranh ở thị trường quốc tế?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Chất lượng vẫn là điều đầu tiên.
Sau đó là sự chuyên nghiệp, khả năng đáp ứng yêu cầu của khách hàng và giữ được sự ổn định.
Khách hàng quốc tế có những tiêu chuẩn rất rõ. Muốn đi xa thì mình phải đáp ứng được những tiêu chuẩn đó.
Nhưng bên cạnh việc đáp ứng thị trường, tôi nghĩ mình cũng cần giữ được bản sắc.
Nếu sản phẩm không còn dấu ấn Việt Nam thì rất khó tạo ra sự khác biệt.
“Phật pháp giúp tôi học cách nhìn lại mình trước khi nhìn người khác”
PV: Bên cạnh kinh doanh, bà là một Phật tử với pháp danh Chân Tâm. Phật pháp có vai trò như thế nào trong đời sống của bà?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Phật pháp giúp tôi nhìn cuộc sống sâu hơn.
Đặc biệt là học cách nhìn lại chính mình.
Trước đây khi có chuyện không thuận lợi, tôi thường phản ứng nhanh. Sau này tôi cố gắng dừng lại, quan sát cảm xúc của mình rồi mới quyết định.
Tôi nghĩ người làm doanh nghiệp càng cần điều đó.
Bởi nếu mình không kiểm soát được bản thân thì rất khó quản trị được công việc và con người.
PV: Kinh doanh thường gắn với lợi nhuận, cạnh tranh và tham vọng. Phật pháp có làm bà thay đổi cách nhìn về những điều đó?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Tôi nghĩ khát vọng phát triển không có gì sai.
Doanh nghiệp cần phát triển, sản phẩm cần tốt hơn, thương hiệu cần đi xa hơn.
Nhưng khát vọng khác với tham lam.
Mình có thể cạnh tranh, nhưng nên cạnh tranh bằng chất lượng và năng lực, chứ không phải bằng cách làm tổn hại người khác.
Tôi nghĩ đó là giới hạn mà người làm kinh doanh cần tự đặt ra cho mình.
“Chữ Tâm phải được thể hiện bằng hành động”
PV: Bà thường nhắc đến “chữ Tâm”. Theo bà, chữ Tâm trong kinh doanh được thể hiện như thế nào?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Chữ Tâm không phải là một câu nói đẹp.
Nó thể hiện ở những lựa chọn cụ thể.
Ví dụ, một việc có thể mang lại nhiều lợi nhuận nhưng mình biết không đúng thì mình có làm không?
Khách hàng không biết một thông tin nào đó mà mình có thể lợi dụng thì mình có làm không?
Người lao động gặp khó khăn thì mình đối xử với họ như thế nào?
Tôi nghĩ chính những lúc như vậy mới biết mình có giữ được chữ Tâm hay không.
PV: Có phải chữ Tâm cũng gắn với chữ Tín?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Tôi nghĩ hai điều đó có mối quan hệ rất chặt chẽ.
Có Tâm thì mình mới giữ được chữ Tín.
Mà chữ Tín mất đi thì rất khó xây dựng lại.
Tiền có thể kiếm lại, một cơ hội mất đi có thể có cơ hội khác, nhưng uy tín thì không dễ dàng lấy lại.
“Thiện nguyện không chỉ là cho đi, mà còn là tạo cơ hội”
PV: Bà đã đồng hành với nhiều hoạt động thiện nguyện và hỗ trợ giáo dục. Điều gì thôi thúc bà dành nguồn lực cho cộng đồng?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Tôi nghĩ khi mình có điều kiện thì nên chia sẻ.
Mỗi người có một hoàn cảnh khác nhau. Mình may mắn hơn ở một thời điểm nào đó thì có thể đưa tay ra giúp người khác.
Nhưng tôi cũng nghĩ sự giúp đỡ nên hướng đến việc tạo ra cơ hội nếu có thể.
Một bữa ăn có thể giúp người ta vượt qua một ngày.
Nhưng nếu giúp một em nhỏ có điều kiện học tập, giúp một người có nghề nghiệp hoặc việc làm thì giá trị có thể kéo dài lâu hơn.
PV: Vậy bà có nghĩ rằng phải thật giàu mới có thể làm thiện nguyện?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Không.
Người có tiền giúp bằng tiền.
Người có kiến thức giúp bằng kiến thức.
Người có thời gian giúp bằng thời gian.
Có khi chỉ một lời giới thiệu đúng lúc cũng giúp một người có thêm một cơ hội.
Đừng đợi đến khi mình thật giàu mới nghĩ đến việc cho đi.
“Thành công không chỉ là mình có bao nhiêu”
PV: Sau nhiều năm kinh doanh, bà định nghĩa thế nào về thành công?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Tôi nghĩ thành công không chỉ là có nhiều tiền.
Một doanh nghiệp tạo ra việc làm, tạo ra sản phẩm tốt, giữ được chữ tín, giúp người lao động có cuộc sống tốt hơn và có thể đóng góp một phần cho xã hội thì đó cũng là thành công.
Tôi vẫn muốn doanh nghiệp phát triển, bởi nếu doanh nghiệp không hiệu quả thì không thể tồn tại lâu dài.
Nhưng hiệu quả kinh doanh nên đi cùng trách nhiệm.
PV: Điều gì bà sợ đánh mất nhất sau những năm tháng trên thương trường?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Tôi sợ đánh mất chính mình.
Tiền có thể kiếm lại.
Một cơ hội mất đi có thể có cơ hội khác.
Nhưng mất chữ tín và sự tử tế thì rất khó lấy lại.
Càng thành công càng phải biết khiêm nhường.
“Tôi muốn thế hệ sau giữ chữ Tín và tình yêu nghề”
PV: Nếu thế hệ sau tiếp quản Hướng Mai, điều gì bà muốn họ nhất định phải giữ?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Chữ Tín và tình yêu nghề.
Hướng Mai không chỉ là một doanh nghiệp.
Phía sau đó là những người thợ, là một nghề truyền thống và công sức của nhiều thế hệ.
Có thể đổi mới công nghệ, thay đổi sản phẩm, thay đổi phương thức kinh doanh.
Nhưng đừng đánh mất tinh thần làm nghề tử tế.
PV: Nếu gửi một thông điệp tới những người trẻ đang khởi nghiệp, bà muốn nói gì?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Hãy có khát vọng nhưng đừng đánh mất mình.
Làm tốt công việc của mình.
Giữ chữ tín.
Tôn trọng người lao động.
Đừng chỉ nhìn vào lợi ích trước mắt.
Và nếu có điều kiện thì hãy biết chia sẻ.
Mình nhận được nhiều điều trong cuộc sống thì cũng nên tìm cách trao lại.
Khi thành công được nhìn bằng những giá trị để lại
PV: Nhìn lại hành trình của mình, bà muốn được nhớ đến với vai trò một doanh nhân, một người làm nghề hay một Phật tử?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Tôi không nghĩ nhiều về danh xưng.
Tôi chỉ mong mình làm được những việc có ích.
Làm nghề thì làm cho tử tế.
Kinh doanh thì có trách nhiệm.
Có điều kiện thì giúp được ai thì giúp.
Quan trọng nhất là sau này nhìn lại, mình không thấy hối tiếc vì đã làm tổn thương người khác.
PV: Vậy nếu phải dùng một câu để nói về hành trình phía trước, bà sẽ chọn điều gì?
Doanh nhân Vũ Thị Mai: Tôi nghĩ đơn giản thôi: vẫn làm việc, vẫn học hỏi, vẫn cố gắng và nếu có thể thì tiếp tục chia sẻ.
Tôi muốn doanh nghiệp phát triển nhưng cũng muốn nghề được tiếp tục.
Muốn sản phẩm đi xa nhưng cũng muốn giữ được những giá trị tạo nên sản phẩm.
Và khi mình có điều kiện thì nên giúp thêm được nhiều người.
Đó là điều tôi muốn làm.
PV: Xin cảm ơn bà về cuộc trò chuyện.
Từ câu chuyện của doanh nhân Vũ Thị Mai, có thể thấy hành trình của một doanh nghiệp làng nghề không chỉ được đo bằng quy mô hay thị trường. Đó còn là hành trình giữ chất lượng, giữ người thợ, giữ chữ tín và từng bước đưa những giá trị được tạo nên từ bàn tay người Việt đến với khách hàng rộng hơn.
Ở một chiều sâu khác, Phật pháp giúp bà Mai nhìn lại mối quan hệ giữa thành công và trách nhiệm, giữa khát vọng phát triển và những giới hạn cần giữ, giữa việc “có được” và khả năng “trao lại”.
Với nữ doanh nhân, thành công không phải điểm kết thúc.
Đó là khi những gì mình tạo dựng có thể tiếp tục tạo ra giá trị cho người khác.
Thực hiện: PV PGVDN
