Phật Giáo và Doanh Nhân Online phỏng vấn doanh nhân Mai Đình Kiêm Phó chủ tịch hội đồng họ Mai TP. Hồ chí Minh, Uỷ viên hội đồng doanh nhân họ Mai Việt Nam về hành trình hơn ba thập niên gắn bó với nghề thảm len, hành trình đến với Phật giáo từ năm 2006, những hoạt động thiện nguyện, kết nối cộng đồng doanh nhân và tinh thần hướng về cội nguồn.
PGVDN: Thưa ông Mai Đình Kiêm, nhìn lại chặng đường nhiều năm làm kinh doanh, gắn bó với nghề thảm len và các hoạt động cộng đồng, ông muốn giới thiệu về mình với độc giả PGVDN như thế nào?
Ông Mai Đình Kiêm:
Tôi là một người làm kinh doanh và gắn bó với nghề thảm len trong nhiều năm. Công việc cho tôi cơ hội được tiếp xúc với nhiều người, nhiều vùng đất và nhiều hoàn cảnh khác nhau.
Càng làm lâu, tôi càng nhận ra rằng doanh nghiệp không chỉ là nơi tạo ra sản phẩm và doanh thu. Doanh nghiệp còn là nơi tạo ra công việc, tạo dựng giá trị và có thể đóng góp một phần cho xã hội.
Bên cạnh công việc, tôi có duyên gắn bó với Phật giáo và các hoạt động thiện nguyện từ năm 2006. Sau nhiều năm, tôi càng tin rằng khi mình có điều kiện thì nên biết chia sẻ với cộng đồng.
Tôi luôn tâm niệm một điều rất đơn giản: cho đi là còn mãi.
PGVDN: Trước hết, xin ông chia sẻ về công việc mà ông đã dành phần lớn hành trình của mình để theo đuổi – nghề thảm len?
Ông Mai Đình Kiêm:
Công ty Thảm len Sài Gòn, SAGOCA, được thành lập từ năm 1992. Chúng tôi theo đuổi lĩnh vực thảm trang trí, đặc biệt là những dòng thảm dệt tay cao cấp.
Đây là một nghề đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ. Một tấm thảm hoàn thiện là kết quả của rất nhiều công đoạn và công sức của người nghệ nhân.
Điều tôi trân trọng nhất ở nghề này là yếu tố con người. Máy móc có thể hỗ trợ sản xuất, nhưng sự tinh tế của đôi tay người thợ vẫn tạo nên nét riêng của sản phẩm thủ công.
Vì vậy, tôi luôn mong muốn không chỉ làm ra một sản phẩm đẹp, mà còn góp phần giữ lại giá trị của nghề thủ công.
PGVDN: Sản phẩm của SAGOCA có điểm gì đặc biệt để khách hàng trong nước cũng như quốc tế quan tâm?
Ông Mai Đình Kiêm:
Chúng tôi cố gắng kết hợp giữa kỹ thuật thủ công, chất lượng nguyên liệu, tính thẩm mỹ và bản sắc văn hóa.
Một trong những hướng chúng tôi quan tâm là đưa những hình ảnh quen thuộc của Việt Nam vào thiết kế như trống đồng, 12 con giáp và các họa tiết truyền thống.
Tôi nghĩ một sản phẩm Việt Nam muốn đi xa thì cần có câu chuyện riêng.
Khách hàng không chỉ mua một tấm thảm để trang trí. Họ có thể tìm thấy trong đó một câu chuyện về văn hóa, về người thợ và về đất nước.
Đó cũng là điều chúng tôi mong muốn giới thiệu đến khách hàng trong nước và bạn bè quốc tế.
PGVDN: Vậy điều gì khiến ông vẫn kiên trì với một nghề đòi hỏi nhiều thời gian và sự tỉ mỉ trong bối cảnh thị trường ngày càng đề cao tốc độ?
Ông Mai Đình Kiêm:
Tôi nghĩ những giá trị thực sự đôi khi cần thời gian.
Một mét vuông thảm thủ công có thể mất rất nhiều ngày để hoàn thiện. Nhưng chính thời gian ấy tạo nên giá trị của sản phẩm.
Tôi thường nghĩ đến hình ảnh một sợi len. Một sợi len rất nhỏ, nhưng hàng nghìn sợi kết nối với nhau mới thành một tấm thảm.
Con người cũng vậy. Một cá nhân có thể làm được một số việc, nhưng khi nhiều người cùng chung tâm huyết thì có thể tạo nên những giá trị lớn hơn.
PGVDN: Trong hành trình làm nghề, có sản phẩm hoặc công trình nào để lại cho ông nhiều cảm xúc đặc biệt?
Ông Mai Đình Kiêm:
Đó là tác phẩm chân dung Chủ tịch Tôn Đức Thắng được thực hiện bằng len lông cừu và sợi cotton để trao tặng Bảo tàng Tôn Đức Thắng.
Tác phẩm được chuẩn bị trong một thời gian dài, sử dụng nhiều màu len và đòi hỏi sự tỉ mỉ của người thực hiện.
Với tôi, đây không đơn thuần là một sản phẩm.
Đó là cách chúng tôi dùng chính nghề của mình để thể hiện sự kính trọng và lòng tri ân.
Có những việc không thể đo bằng giá trị vật chất. Khi mình làm bằng lòng thành, thời gian bỏ ra cũng trở nên có ý nghĩa.
PGVDN: Bên cạnh kinh doanh, ông có một hành trình khá đặc biệt với Phật giáo. Cơ duyên của ông bắt đầu từ đâu?
Ông Mai Đình Kiêm:
Tôi có duyên đến với Phật giáo từ nhiều năm trước, đặc biệt từ năm 2006 thì việc tìm hiểu Phật pháp và tham gia các hoạt động thiện nguyện trở nên rõ nét hơn.
Tôi nghĩ chữ “duyên” rất quan trọng.
Trong cuộc đời, có những cuộc gặp gỡ tưởng như tình cờ nhưng lại khiến mình thay đổi cách nhìn về cuộc sống.
Phật pháp giúp tôi biết nhìn lại chính mình nhiều hơn.
Khi nóng giận, mình biết mình đang nóng giận.
Khi tham cầu, mình nhận ra mình đang tham cầu.
Khi thành công, mình hiểu rằng thành công cũng là vô thường.
Từ đó, mình học cách sống bình tĩnh hơn, biết đủ hơn và biết thương người hơn.
PGVDN: Phật giáo ảnh hưởng như thế nào đến cách ông điều hành doanh nghiệp và ứng xử trong thương trường?
Ông Mai Đình Kiêm:
Tôi nghĩ làm kinh doanh cũng có thể là một quá trình rèn luyện bản thân.
Mỗi ngày mình gặp nhiều người, nhiều hoàn cảnh và nhiều vấn đề. Nếu mình biết lắng nghe, biết giữ chữ tín, biết kiềm chế và biết đặt mình vào vị trí của người khác thì mình sẽ trưởng thành hơn.
Tôi coi trọng hai chữ Tâm và Tín.
Tâm để mình không quên con người phía sau công việc.
Tín để mình có thể đi đường dài với khách hàng, đối tác và người lao động.
Kinh doanh cần hiệu quả, nhưng hiệu quả không nên được xây dựng bằng việc đánh mất những giá trị căn bản của con người.
PGVDN: Từ năm 2006 đến nay, ông đã tham gia nhiều hoạt động thiện nguyện. Điều gì khiến ông duy trì việc này trong thời gian dài?
Ông Mai Đình Kiêm:
Mỗi lần đi thiện nguyện, tôi lại thấy mình may mắn hơn.
Có những người chỉ mong có một mái nhà ổn định.
Có những em nhỏ chỉ mong được tiếp tục đến trường.
Có những gia đình gặp biến cố mà nếu không có sự giúp đỡ của cộng đồng thì rất khó vượt qua.
Khi nhìn thấy những hoàn cảnh ấy, nếu mình có khả năng thì mình nên chia sẻ.
Tôi không nghĩ đó là mình cho người khác một điều gì.
Tôi nghĩ đó là mình đang có một cái duyên để làm một việc tốt.
PGVDN: Ông thường nhắc đến câu “Cho đi là còn mãi”. Đây có phải là quan niệm sống của ông?
Ông Mai Đình Kiêm:
Đúng vậy.
Tôi nghĩ vật chất rồi sẽ thay đổi. Một món quà có thể dùng hết, tiền bạc cũng có thể hết.
Nhưng một sự giúp đỡ đúng lúc có thể ở lại rất lâu trong lòng một người.
Quan trọng hơn, người nhận hôm nay có thể trở thành người cho đi ngày mai.
Nếu mình giúp một người và người đó tiếp tục giúp thêm một người khác, thì việc thiện đã được tiếp nối.
Vì vậy, tôi tin cho đi không phải là mất đi.
Điều tốt đẹp được trao đi bằng sự chân thành sẽ còn lại theo một cách khác.
PGVDN: Ngoài vai trò doanh nhân và hoạt động thiện nguyện, hiện ông còn đảm nhiệm những vai trò kết nối cộng đồng doanh nhân và dòng tộc. Ông có thể chia sẻ rõ hơn?
Ông Mai Đình Kiêm:
Hiện tôi giữ vai trò Phó Chủ tịch Hội đồng Họ Mai TP.HCM và Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Họ Mai TP.HCM.
Đây là một trách nhiệm mà tôi rất trân trọng.
Hội Doanh nghiệp Họ Mai là nơi để những doanh nhân cùng dòng họ có cơ hội gặp gỡ, kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ nhau trong công việc cũng như cuộc sống.
Nhưng điều tôi quan tâm không chỉ là kết nối trong kinh doanh.
Đó còn là kết nối với cội nguồn.
Khi con người đi xa, làm việc ở nhiều lĩnh vực và sống trong một xã hội hiện đại, việc nhớ về nguồn cội càng trở nên quan trọng.
Hướng về tổ tiên, về dòng họ cũng là cách để chúng ta nhắc nhở thế hệ sau về đạo lý, tình thân và tinh thần tương trợ.
PGVDN: Ông nhìn nhận thế nào về vai trò của cộng đồng doanh nhân Họ Mai trong các hoạt động xã hội và thiện nguyện?
Ông Mai Đình Kiêm:
Tôi mong muốn cộng đồng doanh nhân không chỉ gặp nhau để làm kinh doanh.
Chúng ta có thể cùng nhau làm những việc có ích cho xã hội.
Người có kinh nghiệm có thể chia sẻ kinh nghiệm.
Người có điều kiện có thể hỗ trợ vật chất.
Người có thời gian có thể đóng góp công sức.
Mỗi người một phần, khi kết nối lại sẽ tạo thành một sức mạnh lớn.
Tôi nghĩ đó cũng là một cách để các thế hệ trong dòng họ hiểu nhau hơn, thương nhau hơn và cùng nhau hướng về những giá trị tốt đẹp.
PGVDN: Nếu nhìn dưới góc độ Phật giáo, ông nghĩ thế nào về hai chữ “cội nguồn”?
Ông Mai Đình Kiêm:
Tôi nghĩ con người không thể quên nơi mình bắt đầu.
Biết về cội nguồn giúp mình biết ơn.
Biết ơn cha mẹ, ông bà, tổ tiên và những người đã đi trước.
Khi biết ơn, mình sẽ sống có trách nhiệm hơn.
Tôi nghĩ hướng về cội nguồn không có nghĩa là chỉ nhìn về quá khứ. Mà từ những giá trị của quá khứ, mình tạo ra những điều tốt đẹp cho hiện tại và tương lai.
PGVDN: Qua hành trình vừa làm doanh nhân, vừa hoạt động cộng đồng và gắn bó với Phật giáo, ông nghĩ điều gì là tài sản lớn nhất của một người?
Ông Mai Đình Kiêm:
Tôi nghĩ đó là sự bình an trong tâm và những điều tốt đẹp mình để lại.
Tiền bạc rất cần trong cuộc sống, doanh nghiệp cần phát triển, nhưng cuối cùng mình cũng phải trở về với chính mình.
Nếu mình có nhiều mà không bình an thì cũng chưa chắc đã hạnh phúc.
Nếu mình thành công mà không biết chia sẻ thì giá trị của thành công cũng chưa trọn vẹn.
Tôi mong mình làm tốt công việc, chăm lo cho gia đình, tạo công ăn việc làm cho người lao động và khi có điều kiện thì tiếp tục giúp đỡ cộng đồng.
Được như vậy là tôi thấy vui.
PGVDN: Trong thời gian tới, ông mong muốn phát triển công việc và các hoạt động cộng đồng theo hướng nào?
Ông Mai Đình Kiêm:
Tôi mong doanh nghiệp tiếp tục phát triển bền vững, giữ được chất lượng sản phẩm và tiếp tục đưa những giá trị văn hóa Việt Nam vào các sản phẩm thảm thủ công.
Tôi cũng mong nghề thảm len được nhiều người biết đến hơn, đặc biệt là những giá trị lao động của người nghệ nhân.
Với cộng đồng doanh nhân Họ Mai, tôi mong tiếp tục kết nối được nhiều người hơn, để mọi người cùng hỗ trợ nhau, cùng hướng về cội nguồn và cùng làm những việc có ích.
Còn với hoạt động thiện nguyện, tôi chỉ mong mình còn sức khỏe thì còn có thể làm được điều gì đó cho người khác.
Không cần quá lớn.
Chỉ cần chân thành.
PGVDN: Trước khi khép lại cuộc trò chuyện, ông muốn gửi điều gì đến những người đang đọc bài phỏng vấn này?
Ông Mai Đình Kiêm:
Tôi nghĩ mỗi người đều có một hoàn cảnh và một con đường riêng.
Không phải ai cũng có điều kiện để làm những việc lớn.
Nhưng ai cũng có thể làm một việc tốt trong khả năng của mình.
Có thể là giúp một người.
Có thể là nói một lời tử tế.
Có thể là giữ chữ tín trong công việc.
Có thể là sống có trách nhiệm hơn với gia đình và cộng đồng.
Nếu mỗi người cùng làm một chút, xã hội sẽ tốt đẹp hơn rất nhiều.
Tôi chỉ muốn nhắn rằng: khi có thể cho đi thì hãy cho đi bằng sự chân thành.
Cho đi là còn mãi.
PGVDN: Xin cảm ơn ông Mai Đình Kiêm về những chia sẻ chân thành và sâu sắc.
Từ câu chuyện của một người làm nghề thảm len, có thể thấy phía sau những sản phẩm thủ công là cả một hành trình của sự kiên trì, sáng tạo và gìn giữ giá trị Việt. Từ câu chuyện của một người Phật tử, lại thấy thêm một hành trình khác – hành trình học cách biết đủ, biết ơn, biết thương và biết chia sẻ.
Với vai trò Phó chủ tịch hội đồng họ Mai TP. Hồ chí Minh, Uỷ viên hội đồng doanh nhân họ Mai Việt Nam, ông Mai Đình Kiêm đang tiếp tục kết nối nhiều giá trị: giữa nghề nghiệp và văn hóa, giữa doanh nhân và cộng đồng, giữa hiện tại và cội nguồn.
PGVDN trân trọng chúc ông thân tâm thường an lạc, gia đình hạnh phúc, công việc ngày càng phát triển bền vững; tiếp tục giữ vững tâm sáng, lòng thiện và tinh thần phụng sự, để hành trình gìn giữ nghề, kết nối doanh nhân, hướng về cội nguồn và sẻ chia với cộng đồng ngày càng lan tỏa.
Chúc cho những sợi len tiếp tục dệt nên những sản phẩm đẹp, những mối duyên tiếp tục kết nối những con người đẹp, và những hạt giống thiện lành đã gieo sẽ tiếp tục nảy mầm trong cộng đồng.
