Từ lâu, thơ ca đã đi vào cuộc sống như một người bạn tri kỷ hiểu trọn tâm sự buồn vui của con người. Ít có loại hình nghệ thuật nào nhạy bén trong việc nắm bắt cảm xúc mạnh mẽ nhất thời của thi nhân, lại có thể cô đọng ý tứ vừa khít trong bằng ấy con chữ.
Sự quyến rũ của thơ ca không chỉ thể hiện ở chỗ nói hộ lòng những người cùng tâm sự mà còn hấp dẫn qua việc đa dạng các hình thức cảm nhận, khi thì xem bằng mắt trên trang giấy, khi cất thành lời qua giọng đọc, khi lại ngâm nga thành tiếng hát của ý thơ lồng vào nốt nhạc. Từ những con chữ tưởng rằng vô tri vô giác trên trang giấy nhưng bằng tâm hồn đồng điệu của những người yêu thơ mến nhạc, bài thơ vì thế được trao thêm một đời sống thứ hai, sinh động và phong phú.
Dông dài về thơ như vậy thực chất cũng chỉ muốn làm cái đề duyên khởi để giới thiệu về một đêm thơ nhạc đặc biệt đã diễn ra vào tối ngày 09 tháng 8 tại café Hợp Phố (150 Lê Đình Lý, thành phố Đà Nẵng) với chủ đề “Giấc mơ Trường Sơn”. Cảm hứng cho đêm thơ nhạc này bắt nguồn từ niềm tri ân sâu sắc của những người học trò, những vị khách yêu mến thơ Hòa thượng Tuệ Sỹ và “Giấc mơ Trường Sơn” là tên một tập thơ của Người. “Trường Sơn” ở đây không phải chỉ một địa danh cụ thể mà tượng trưng cho chí hướng lớn lao và sâu thẳm của bậc đại trượng phu. Nho gia nói: Nhân giả nhạo sơn, trí giả nhạo hải, ý nói người nhân nghĩa thích chơi với núi, người hiểu biết thích vui với biển. Và “Giấc mơ Trường Sơn” là tâm sự, là tấm lòng của một bậc nhân giả về chí hướng của mình.
Những người học trò, những khách yêu mến thơ Hòa thượng đã từ lâu khao khát về một cuộc gặp gỡ tri âm này – gặp gỡ những tâm tình tri ân dành cho vị Thầy khả kính, gặp gỡ những rung cảm đối với tâm hồn thơ cao khiết và gặp gỡ những người bận rộn mong mỏi phút giây sống chậm lại giữa xô bồ, vội vã của kiếp sống thế nhân qua không gian âm nhạc diễn ngâm truyền thống.
Thầy Tuệ Sỹ đã từng nói: “Tôi đi lang thang theo đám mây trôi, phương trời vô định. Bờ sông, hốc núi, đâu cũng là chỗ vùi thây. Một chút duyên còn ràng buộc thì có cơ hội ngộ, đời này hoặc đời sau”. Chút duyên nào đã gắn kết mỗi người một phương, từ chân trời góc bể lại hội ngộ về đây trong không gian diễn ngâm trầm lắng như thế? Phải chăng đó là chút duyên với Thầy từ trong sanh tử trùng trùng, là chút duyên của những tâm hồn yêu thơ mượn giai điệu để nói hộ lòng mình?
Đêm thơ nhạc đã có sự góp mặt của nhiều nghệ sĩ đến từ trong và ngoài thành phố Đà Nẵng như: Nguyễn Văn Nho, Xuân Huyền, Thư Lan, Kim Quy, Diệu Bình, Lê Hàn Giang, nhạc sĩ Nguyễn Công Dũng… Khách mời có sự hiện diện trân quý của Hòa thượng Thích Huệ Vinh (trú trì chùa Quán Thế Âm, Đà Nẵng) lấy bút danh Thái Huyền khi sáng tác thơ, Thượng tọa Thích Nguyên Hiền (bút danh Nhất Thanh) trở về từ Đà Lạt cách Đà Nẵng hơn 600 cây số, Chủ tịch Hội văn nghệ Đà Nẵng – Nguyễn Nho Khiêm, nhà thơ Phạm Thư Cưu, Nguyễn Nhã Tiên… và gần 150 vị khách cũng có mặt trong đêm thơ nhạc.
Mở đầu chương trình, Thầy Thích Thanh Hòa (người khởi xướng đêm diễn ngâm thơ Thầy Tuệ Sỹ) đã có đôi lời giao từ tâm tình cùng đại chúng.
Ngược xuôi nhớ nửa cung đàn
Ai đem quán trọ mà ngăn nẻo về.
Thầy Tuệ Sỹ vốn là một vị Sa-môn nuôi chí lớn nơi phương trời cao rộng, nhưng không phải vì thế mà Thầy hờ hững với những cuộc mộng mị của thế nhân. Trái lại, tâm hồn Thầy luôn dìu dặt với cỏ cây giun dế, với sương sớm ráng chiều. Bởi cỏ cây giun dế hay sương sớm ráng chiều đều là những người bạn chân thành đồng điệu trên mỗi bước chân của vị Sa-môn thi sĩ.
Tiếp nối lời giao từ, từng giọng ngâm thơ cất lên, khi trầm lắng xúc cảm, khi vời vợi, nỉ non, đệm thêm tiếng đàn ghi-ta bổng trầm đã phần nào diễn tả được cái hồn của bài thơ. Bởi thế không sai khi ai đó nhận định rằng: Thơ là tiếng lòng của người nghệ sĩ trước hiện thực cuộc sống muôn màu muôn vẻ và nếu như ngâm thơ là phương cách đặc biệt để kết nối người đọc tới gần hơn với tác phẩm, thì giữa nghệ sĩ và thi sĩ phải có một sự đồng điệu sâu sắc mới có thể thấu cảm và truyền tải ý thơ trọn vẹn. Những nghệ sĩ trong đêm thơ nhạc “Giấc mơ Trường Sơn” đã làm được điều ấy.
Nhà thơ Bùi Giáng cũng có lần chia sẻ: Tuệ Sỹ có tâm hồn thơ văn phủ lấp cả chân trời Đông Tây. Thầy là một Sa-môn Thích tử nhưng cũng đồng thời trong con người Thầy có tâm hồn đa cảm của một thi nhân. Để nói cảm hết ý thơ Thầy là điều không thể bởi quá trình sống và trải nghiệm khiêm tốn của hậu thế không cho phép điều ấy. Nhưng vì lòng ngưỡng mộ vô bờ đối với vị Thầy khả kính, tất cả những nghệ sĩ trình diễn cũng như khách thơ thưởng thức đêm nhạc đều cố gắng vận hết lòng mình kết nối giao cảm, chân thành, đồng điệu với những vần thơ phóng nhiệm của Thầy.
Thượng tọa Nguyên Hiền – một người học trò gần gũi với Hòa thượng, trong đêm thơ nhạc đã đọc một trích đoạn ngắn trong tác phẩm “Hạc gầy đỉnh tuyết” bình về thơ Thầy Tuệ Sỹ sắp xuất bản. Tất cả những vị khách trong khán phòng gần như vỡ òa cảm xúc khi tưởng đến hình ảnh Thầy – kẻ độc hành trên phương trời viễn mộng, không quán trọ nghỉ chân. Từ nơi thì thầm cát trắng đến lầm lì phố thị, băng rừng vượt suối, đếm từng bước trên đường mòn thôn dã cho đến ngày trở về nơi phố cũ, những năm dài Thầy quảy gánh ra đi. Bộ áo nhật bình bốn vạt sờn vai theo năm tháng, úa mầu với thời gian. Nhưng trên khuôn mặt Thầy lại luôn phảng phất một niềm riêng sâu kín, thiêng liêng qua ánh mắt sâu thăm thẳm khó dò và sáng quắc như ngàn sao lấp lánh, chứa đựng bao tâm tư về nhân tình thế thái, ấp ủ bao ước nguyện bình sinh.
Ngày mai sư xuống núi
Áo mỏng sờn đôi vai
Chuỗi hạt mòn năm tháng
Hương trầm lỡ cuộc say
Bình minh sư xuống núi
Tóc trắng hờn sinh nhai
Phương đông mặt trời đỏ
Mùa hạ không mây bay.
(Hạ sơn)
Đêm thơ nhạc đặc biệt chủ đề “Giấc mơ Trường Sơn” – hoài niệm và tri ân người Thầy đáng kính Tuệ Sỹ, cũng là điểm đến giao lưu của những người yêu thích loại hình nghệ thuật diễn ngâm đã khép lại trong những cảm xúc thật đẹp và lắng đọng. Sự thành công của đêm thơ nhạc không chỉ bởi góp phần của những nghệ sĩ diễn ngâm, phổ nhạc thơ Thầy Tuệ Sỹ, sự tài trợ âm thanh café Hợp Phố, mà chính sự hiện diện trân quý, đồng cảm của tất cả những khách thơ có mặt trong khán phòng đã đem đến trọn vẹn cảm xúc cho đêm nhạc. Hòa tan một giọt nước biển trong đại dương để cảm nhận vị mặn của đất trời, núi cao, sông rộng. Hòa tâm hồn trong không gian trầm lắng, thi vị của đêm thơ để thấy nỗi lòng mình cũng đang khát khao giao cảm cùng thi sĩ.
LƯƠNG UYÊN
