Thuở xưa, đức Phật trú tại thành La Duyệt Kì, từng sai một vị La Hán tên là Tu Mạn đem tóc và móng tay Phật đến núi phía nam nước Kế Tân xây tháp thờ cúng.
Lúc ấy, trong núi có năm trăm con khỉ thấy các vị Sa Môn cúng dường bảo tháp, liền kéo nhau đến bên khe núi sâu vác đất đá bùn sình bắt chước xây một ngôi tháp, dựng cây làm cột rồi treo tràng phan lên đầu cây, sớm chiều lễ bái tháp Phật.
Một hôm nước trong khe núi dâng cao, nhận chìm chết cả đàn khỉ. Thần thức chúng liền sinh lên cõi trời Đao Lợi thứ hai, ở trong cung điện thất bảo, việc ăn mặc tự nhiên có đầy đủ.
Các vị trời mới hóa sinh suy nghĩ: Chúng ta do nhân duyên gì được sinh lên cõi trời này?
Rồi họ dùng thiên nhãn xem thấy tiền thân là loài khỉ, nhờ bắt chước đạo nhân xây tháp lễ bái đức Phật với lòng tôn kính, tuy bị nước cuốn chết mà thần thức được sinh lên trời. Vì vậy họ muốn trở xuống đền ân thân cũ.
Chư Thiên đó liền mang theo người hầu đem hương hoa, kỹ nhạc đến bên thây cũ rải hoa, xông hương, đi nhiều quanh thây bảy vòng.
Lúc ấy, trong núi có năm trăm vị Bà La Môn ngoại đạo tà kiến, không tin tội phước, thấy chư thiên rải hoa, trỗi nhạc, đi nhiều quanh thây khỉ đều ngạc nhiên hỏi:
Chư thiên quang tướng uy nghi như vậy, cớ sao lại hạ mình cúng dường những thây chết này?
Các thiên nhân đáp: Những thây này chính là thân cũ của chúng tôi. Ngày xưa, chúng tôi ở đây bắt chước các vị Sa Môn lập tháp miếu lễ Phật, bị nước khe dâng lên nhấn chìm chết.
Nhờ chút phước mọn lễ Phật nên nay được sinh cõi trời, hôm nay xuống rải hoa là để đền ân thân cũ. Chỉ đùa chơi làm tháp mà còn được phước như thế, nếu chí tâm thờ Phật phước đức đó thật khó mà ví dụ cho được.
Các ông tà kiến không tin đạo chân chánh, thì dù cực khổ siêng tu trăm kiếp cũng không được một chút lợi ích.
Chi bằng chúng ta hãy cùng nhau đến núi Kỳ Xà Quật đảnh lễ, cúng dường đức Phật thì sẽ được phước vô lượng.
Các Bà La Môn nghe vậy vô cùng hoan hỉ, cùng chư thiên đến chỗ đức Phật, thành tâm đảnh lễ, rải hoa cúng dường.
Chư thiên bạch đức Phật:
Chúng con đời trước mang thân khỉ, nhờ ân đức Thế Tôn mới được sinh thiên, trách mình không được gặp Phật, nên nay đến để quy y.
Bạch đức Thế Tôn! Chúng con đời trước có tội gì phải mang thân khỉ, dù xây dựng tháp miếu mà vẫn bị nước cuốn chết.
Đức Phật nói với các thiên nhân:
Việc này có nhân duyên, không phải tự nhiên mà có. Ta sẽ vì các ông mà nói rõ nguyên nhân.
Thuở xưa có năm trăm vị thiếu niên Bà La Môn cùng nhau vào núi muốn học đạo tiên. Lúc ấy, trên núi có một vị Sa Môn định xây một tinh xá.
Vị ấy xuống khe suối lấy nước thân thể nhanh nhẹ như bay. Năm trăm Bà La Môn thấy vậy sinh tâm tật đố, đồng thanh cười nhạo:
Ông Sa Môn này lên xuống lật đật như khỉ, đâu có gì lạ ! Ông ta lấy nước như vậy mãi, có ngày sẽ bị nước nhận chết chìm !
Đức Phật kể xong bảo với các thiên nhân:
Ông Sa Môn lên xuống núi thuở đó chính là thân ta, còn năm trăm vị Bà La Môn thiếu niên chính là thân năm trăm con khỉ đó, vì cười đùa gây tội mà phải mắc quả báo như vậy.
Bấy giờ đức Thế Tôn liền nói kệ:
Đùa cười gây nên ác
Thân đã tạo nghiệp rồi
Sẽ khóc than thọ báo
Tội đến theo hành vi.
Đức Phật nói với các thiên nhân:
Các ông đời trước tuy là thân loài thú mà biết chơi đùa xây cất tháp miếu, hàng ngày lễ bái tháp Phật nên tội diệt phước sinh, được sinh lên cõi trời.
Ngày nay các ông lại biết đến đây phụng trì chánh pháp, do nhân duyên này sẽ mãi mãi xa lìa các tội khổ.
Đức Phật giảng xong, năm trăm thiên nhân đều thấy được chánh pháp. Còn năm trăm Bà La Môn được nghe giảng về quả báo tội phước đều đảnh lễ Phật xin làm đệ tử.
Đức Phật bảo:
Lành thay! Hãy lại đây các Tỳ Kheo.
Năm trăm vị đó râu tóc liền tự rụng, thành tướng Sa Môn. Nhờ tu tập tinh tấn, chẳng bao lâu năm trăm vị ấy đều chứng quả A La Hán.
Trích Kinh Pháp Cú Thí Dụ, Phẩm Ác Hạnh, Trang số 172.
